Park Ornitologiczny Marquenterre (Parc Ornithologique du Marquenterre) odwiedziłam wraz z mężem w ostatnich dniach września 2005 r. Był on jednym z punktów wycieczki, jaką odbyliśmy szlakiem gotyckich katedr północnej Francji.
Zatoka Sommy
Park jest położony właśnie w północnej Francji, w regionie Pikardia, departamencie Somme, u ujścia rzeki Somma do kanału La Manche. Ujście Sommy to przykład estuarium, czyli lejkowatego, poszerzonego ujścia, które ciągle podlega pływom morskim. Jest to największe estuarium północnej Francji, o średniej szerokości pięciu kilometrów. Samą Zatokę Sommy uznaje się za jedną z piękniejszych zatok na świecie, co zawdzięcza wyjątkowemu środowisku naturalnemu i jego dużemu zróżnicowaniu. Znajdziemy tu łąki, słone bagna, lasy, piaszczyste i kamieniste plaże oraz wybrzeże klifowe.
Mapa typów krajobrazu w Zatoce Sommy (ze strony: http://www.parcdumarquenterre.com)
Mapa obszarów chronionych w Zatoce Sommy (ze strony: http://www.parcdumarquenterre.com)
To właśnie warunki naturalne sprawiają, że
obszar ten jest tak licznie odwiedzany przez ptaki w czasie przelotów. Wiele gatunków przebywa tu również na stałe. Z innych przedstawicieli fauny, warto wspomnieć o ważnym gatunku, jakim jest
foka pospolita. W połowie XIX w. występowała tutaj kolonia licząca kilkaset osobników, jednak w 1950 r. populacja ta była niemal bliska wyginięcia. W związku z tym podjęto kroki, mające na celu jej odtworzenie. Obecnie jest to najliczniejsza z czterech kolonii fok pospolitych we Francji, gdyż w 2000 r. liczyła ponad 70 osobników (strona
http://www.somme-tourisme.com).
Naszą podróż rozpoczęliśmy od terenów leżących na północ od zatoki, gdzie na powierzchni ponad 560 ha rozciąga się pas wydm sięgający od Zatoki Authie po Park Marquenterre. My udaliśmy się do miejscowości Quend-Plage-les-Pins. Przy nieco wietrznej, ale słonecznej pogodzie, odbyliśmy spacer po pięknych, szerokich, piaszczystych plażach. Udało się nam zaobserwować liczne stada
mew:
śmieszek,
srebrzystych,
pospolitych i
siodłatych. Z Quend-Plage-les-Pins pojechaliśmy w kierunku południowym do Marquenterre.
Park Ornitologiczny Marquenterre
Początki Parku sięgają roku 1963, kiedy stworzono tu poldery pod uprawę roli. Kiedy okazało się, że plony nie są wystarczająco wysokie, postanowiono na całym obszarze stworzyć rezerwat przyrody o powierzchni 3000 ha, z czego 250 ha wydzielono na park ornitologiczny. Otwarcie parku miało miejsce 15 czerwca 1973 r. Park, tak jak i cała Zatoka Sommy, jest bardzo ważnym miejscem na trasie przelotów ptaków (tzw. szlaku atlantyckim) oraz miejscem lęgów wielu rzadkich gatunków, takich jak szablodziób czy warzęcha. Stwierdzono tu występowanie ponad 280 gatunków ptaków, 27 gatunków ssaków i 265 gatunków roślin (materiały informacyjne Parku Ornitologicznego Marquenterre, strona http://www.parcdumarquenterre.com). Ptaki możemy obserwować, pokonując trasę o łącznej długości sześciu kilometrów, która została podzielona na trzy dwukilometrowe odcinki.
Wejście do Parku Ornitologicznego Marquenterre
Z założenia zwiedzanie Parku powinno zająć około trzech godzin. My bardzo szybko przekonaliśmy się, że będzie to dla nas trudne do zrealizowania i spędziliśmy tam zdecydowanie więcej czasu. Szybko też odkryliśmy, że nie jesteśmy jedynymi cudzoziemcami odwiedzającymi Park, gdyż jest on, ze względu na niewielką odległość, często odwiedzany przez Brytyjczyków, Belgów i Holendrów. Na pierwszym odcinku, w przeciwieństwie do dwóch kolejnych, można prowadzić obserwacje ptaków z odległości kilku metrów. Na płytkich jeziorach występują różne gatunki kaczek (
ohar, świstun, krzyżówka, rożeniec, płaskonos, hełmiatka, głowienka, czernica i gągoł) oraz gęsi (
gęgawa, gęś białoczelna i bernikla białolica). Trasa ta została zaplanowana przede wszystkim z myślą o początkujących obserwatorach ptaków, ma także spełniać funkcję edukacyjną. Dodatkowym ułatwieniem dla nich są tabliczki z nazwami oglądanych ptaków. Obserwacje z tak bliska pozwoliły nam na dokładne przyjrzenie się cechom charakterystycznym poszczególnych gatunków i na porównanie ich między sobą.
Ohar
Kolejne dwa odcinki pokonywaliśmy wędrując groblą, którą od zbiorników wodnych oddziela gęsty pas krzewów i drzew, złożony głównie z różnych gatunków wierzb, topoli i sosen. Ptaki nie są dzięki temu narażone na bezpośredni kontakt ze zwiedzającymi, a obserwacje odbywają się jedynie z drewnianych czatowni, rozmieszczonych w 13 miejscach Parku. Większość gatunków, które tu widzieliśmy, występowała na dużych jeziorach i wysepkach, w dość znacznej odległości od brzegu. O ile w przypadku pierwszej trasy lornetki i lunety były raczej mało przydatne, tak tu okazały się niezbędne. Dzięki nim mogliśmy wypatrzyć stada ptaków z rzędu siewkowych (
szablodzioby, krwawodzioby, kszyki) oraz
kormorany, ohary, cyraneczki, perkozki, łyski, czaple białe i nadobne. W jednej z czatowni nawiązaliśmy także kontakt z grupą francuskich ornitologów, którzy podzielili się z nami swoimi obserwacjami
kszyków, ukrytych wśród roślinności na jednej z wysepek. Oprócz ptaków, mogliśmy stamtąd podziwiać także
tabuny półdzikich koni.
Park to nie tylko wody, to także łąki, na których udało się nam zobaczyć stado
bocianów białych i pięknego samca
bażanta. W czasie spaceru, w zaroślach wzdłuż grobli, widzieliśmy wielu przedstawicieli ptaków z rzędu wróblowych, jak
rudzik, trznadel, zięba oraz sikory (uboga, czubatka, modraszka). Przedostatnim punktem na naszej trasie zwiedzania był staw, po którym - obok licznych kaczek - pływały
szlachary oraz
łabędzie krzykliwe. Stamtąd przeszliśmy już do woliery, w której zgromadzono różne gatunki czapli. Obok obserwowanych już wcześniej w Parku czapli białych i nadobnych, liczne były tu ślepowrony, widzieliśmy także pojedyncze: czaplę złotawą i warzęchę. Naszą wizytę zakończyliśmy w sklepiku, gdzie można nabyć literaturę ornitologiczną, kartki pocztowe i wiele innych pamiątek z Parku.
Łabędź krzykliwy
Miejscowości nad Zatoką Sommy
Z Marquenterre udaliśmy się do Le Crotoy, by podziwiać zatokę w czasie odpływu. Niegdyś był to ważny port, dziś typowa miejscowość wypoczynkowa. W 1430 r., w nieistniejącym już zamku, Anglicy więzili francuską bohaterkę narodową - Joannę d’Arc. Miejscowość była przez kilka lat miejscem zamieszkania pisarza Juliusza Verne’a, który stworzył tu jedną ze swoich bardziej znanych powieści - “20.000 mil podwodnej żeglugi”.
Następną miejscowością, którą odwiedziliśmy było leżące na przeciwległym, południowym brzegu zatoki, Saint-Valery-sur-Somme. Miasto to znane jest dzięki księciu Normanów Wilhelmowi Zdobywcy, który w 1066 r. wyruszył stąd na podbój Anglii. Nas zainteresowały głównie fortyfikacje oraz średniowieczna starówka z wąskimi, brukowanymi uliczkami i zabytkowymi domami. Również tu natknęliśmy się na ślady obecności Joanny d’Arc, która 20 grudnia 1430 r. przejeżdżała przez miasto pod eskortą Anglików z Le Crotoy do Rouen, gdzie 31 maja 1431 r. została spalona na stosie. Będąc w Saint-Valery widzieliśmy miejsce, w którym Somma wpada do kanału La Manche, podziwialiśmy także zatokę oraz wcześniej zwiedzane Le Crotoy. Choć ciężko nam było opuszczać to pełne uroku miasteczko, musieliśmy ruszać dalej.
Po przejechaniu kilku kilometrów znaleźliśmy się w najdalej wysuniętym punkcie zatoki - La Pointe du Hourdel, gdzie w sąsiedztwie pięknych plaż występuje obszar pokryty zwartym kobiercem słonolubnej, krzewinkowatej roślinności. Na sam koniec czekała nas niebywała atrakcja w postaci białych klifów w miejscowości Ault. Są one przedłużeniem klifów normandzkich, a rozciągają się na długości sześciu kilometrów między Mers i Ault. Osiągają wysokość prawie 80 metrów. Swoją wielkością zrobiły na nas niesamowite wrażenie. Stojąc na górze, obserwowaliśmy spacerujących u podnóża klifu ludzi, którzy byli ledwie widoczni. Warto dodać, że klify te są ważnym miejscem gniazdowania wielu gatunków ptaków, takich jak mewa srebrzysta, oknówka, kawka i fulmar, będących pod stałą kontrolą tutejszych ornitologów (strona http://www.somme-tourisme.com).
Niestety, nasza wizyta w Zatoce Sommy minęła zbyt szybko, jednak to, co zobaczyliśmy, wystarczyło, by przekonać się, że region ten jest wart bardziej szczegółowego poznania. Ta wyprawa zostawiła niezapomniane wrażenia, zwłaszcza że było to nasze pierwsze spotkanie z takimi gatunkami, jak ohar, szablodziób i warzęcha. Nie zdążyliśmy między innymi wybrać się na wycieczkę ścieżką przyrodniczą po wydmach ani przejażdżkę kolejką wąskotorową, którą można objechać prawie całą zatokę. Nie odwiedziliśmy także cmentarzy żołnierzy poległych w czasie I Wojny Światowej w bitwie nad Sommą. Są więc powody, by jeszcze tu powrócić, a jest to miejsce godne polecenia, bo każdy znajdzie tu coś dla siebie.
Park Ornitologiczny Marquenterre i Zatoka Sommy w Internecie
Wszystkim zainteresowanym uzyskaniem dodatkowych wiadomości na temat Parku Ornitologicznego Marquenterre i Zatoki Sommy polecam strony internetowe:
http://www.parcdumarquenterre.com
http://www.baiedesomme.org
http://www.somme-tourisme.com
Na stronie Parku znajdziemy informacje praktyczne, dotyczące zwiedzania, cen biletów wstępu oraz różnego rodzaju imprez i konferencji ornitologicznych, które się tu odbywają. Są także wiadomości na temat flory i fauny, z czego najliczniejsze oczywiście poświęcone są występującym tu ptakom. Możemy uzyskać między innymi dane dotyczące liczebności poszczególnych gatunków w ciągu roku oraz informacje o odczytanych w Parku obrączkach ptaków. Na dwóch pozostałych stronach umieszczono wiele informacji i wskazówek dla turystów zamierzających odwiedzić Zatokę Sommy. Znajdziemy tam przede wszystkim opisy miejsc wartych zobaczenia oraz cennych przyrodniczo.
Śmieszki na plaży w Quend-Plage-les-Pins
Panorama Parku Ornitologicznego Marquenterre
Gęś białoczelna i gęgawa
Głowienka
Hełmiatka
Czernica
Gęgawy i bernikle białolice
Bażant
Wierzbowa aleja na grobli
Perkozek
Obserwacje z czatowni
Półdzikie konie - stali mieszkańcy Parku Ornitologicznego Marquenterre
Stado szablodziobów
Wysepka z licznymi kormoranami, szablodziobami, oharami i łyskami
Czaple nadobne
Jedno z jezior Parku Ornitologicznego Marquenterre
Czapla nadobna
Kszyki
Płaskonos
Szlachar
Gągoł
Warzęcha i czapla nadobna
Ślepowrony
Plaża w Le Crotoy w czasie odpływu
Stare miasto w Saint-Valery-sur-Somme
Zatoka Sommy w czasie odpływu - widok z Saint-Valery-sur-Somme na Le Crotoy
Tablica upamiętniająca przejazd Joanny d’Arc przez Saint-Valery-sur-Somme
La Pointe du Hourdel
Wybrzeże klifowe w Ault
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
