Bez wątpienia można stwierdzić, że świadomość ekologiczna społeczeństwa wzrasta. Taki stan rzeczy zawdzięczamy przede wszystkim działaniom różnorodnych organizacji pozarządowych, mediom oraz zaangażowaniu pojedynczych osób. Dziś, kiedy zrozumiałe są kwestie ochrony powietrza, wody, czy gleby, należy szczególnie podkreślać konieczność otaczania opieką całego żyjącego świata. Być może nastąpi taki czas, w którym ochrona przyrody będzie traktowana równie poważnie jak eksploatacja jej zasobów, jednak obecnie sytuacja daleka jest od optymalnej. Należy nadal i to coraz głośniej mówić o znaczeniu i zagrożeniach przyrody, a przede wszystkim podejmować działania zmierzające do jej pełnego zabezpieczenia.
        Uznaliśmy, że tegoroczny Dzień Bioróżnorodności, od kilku lat obchodzony w innych krajach, to dla wszystkich wspaniała okazja, aby pogłębić wiedzę o przyrodzie, jej złożoności i zagrożeniach. To również dobry czas na "ekologiczną refleksję".

        Czym jest bioróżnorodność ?

        Różnorodność biologiczna to bogactwo form życia na Ziemi. Bioróżnorodność ujmowana jest w płaszczyznach: genetycznej, gatunkowej i krajobrazowej. Najłatwiej dostrzegalna jest różnorodność gatunkowa i to właśnie z rozmaitością grzybów, roślin i zwierząt wiążą się obchody Dnia Bioróżnorodności. W Polsce żyje około 70.000 gatunków organizmów żywych, z czego około 2.700 to rośliny naczyniowe, a 33.000-45.000 to zwierzęta (Andrzejewski 1999).

        Dzień Bioróżnorodności i jego obchody

        Obchody Dnia Bioróżnorodności zorganizowano na cześć Henrego D. Thoreau (patrz Dodatek) uznawanego dziś za ojca założyciela i patrona ruchu ekologicznego, za tego który uczynił pierwszy krok w kierunku globalnej etyki środowiskowej. Pomysłodawcą obchodów Dnia Bioróżnorodności był Peter Alden, przewodnik wycieczek ekoturystycznych i mieszkaniec Concord (stan Massachusetts; USA). Sens i sposób w jaki obchodzono pierwszy Dzień Bioróżnorodności oddaje relacja Edwarda O. Wilsona (2001), będąca fragmentem symbolicznego listu do D. H. Thoreau: Czwartego lipca 1998 roku, w rocznicę tamtego dnia w 1845 roku, kiedy to zwiozłeś meble do swojej chaty nad Waldenem, Peter i ja spotkaliśmy się z przeszło setką przyrodników z Nowej Anglii. Postanowiliśmy zrobić listę wszystkich dzikich gatunków organizmów żywych - roślin, zwierząt i grzybów - które można odnaleźć w ciągu jednego dnia i bez pomocy urządzeń optycznych bardziej skomplikowanych niż zwykła lupa wokół stawu Walden, w okolicach Concord i Lincoln". Wspomniana setka przyrodników odnotowała 1904 gatunki, ale to nie był najważniejszy sukces. Od tamtego dnia BioBlitz obchodzony jest co roku w całych Stanach Zjednoczonych oraz m. in. w Austrii, Niemczech i Szwajcarii.

        Jak świętować Dzień Bioróżnorodności ?

        Zorganizowanie w Polsce klasycznego BioBlitzu, choć nie jest niemożliwe, to może napotkać pewne problemy. Sprawa najważniejsza, czyli skoordynowana współpraca profesjonalnych przyrodników różnych specjalizacji, ogranicza i jednocześnie wskazuje potencjalne miejsca obchodów - będą to miasta uniwersyteckie lub ich okolice. Ale to nie suma odnotowanych gatunków jest ważna, lecz liczba osób chcących poznawać i rozumieć przyrodę. Dlatego zachęcamy do obchodzenia Dnia Bioróżnorodności choćby w niewielkim gronie osób. Wystarczy, że 4 lipca zaopatrzeni w klucze do oznaczania gatunków lub przyrodnicze przewodniki wyjdziemy w teren. Następnie wybierzemy kilkunastohektarową powierzchnię w lesie lub na łące, albo w mozaice tych środowisk i rozpoczniemy oznaczanie gatunków. Nie zapomnijmy wziąć ze sobą lornetki, lupy i przyborów do pisania. Takie wyjście w teren będzie okazją do poznania własnej okolicy, poszerzenia naszej wiedzy, a jednocześnie pozwoli aktywnie wypocząć.
        Życząc Państwu ciekawych obserwacji jeszcze raz zachęcamy do świętowania - pozytywna odpowiedź na pytanie "czy w Polsce zagości Dzień Bioróżnorodności ?" zależy wyłącznie od nas samych. Oczekujemy na ewentualne relacje z obchodów Dnia Bioróżnorodności.

        Literatura

Andrzejewski R. 1999. Różnorodność biologiczna. W: Multimedialna Nowa Encyklopedia Powszechna PWN. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Wilson E. O. 2001. Przyszłość życia. Zysk i S-ka, Poznań.

        Dodatek

        opracowany na podstawie: Thoreau H. D. 1983. Życie bez zasad. Eseje. Czytelnik, Warszawa. Z przedmową i w przekładzie H. Cieplińskiej.

        Henry David Thoreau urodził się w Concord w roku 1817. Ukończył Uniwersytet Harvarda, po czym w rodzinnym mieście został nauczycielem. Po miesiącu pracę utracił, gdyż sprzeciwiał się karaniu uczniów chłostą. Później ponownie pracował jako nauczyciel w szkole, którą założył wraz z bratem Johnem - towarzyszem wielu wypraw rzekami Concord i Merimack. Był robotnikiem, majstrem od wszystkiego w domu Ralpha W. Emersona, wykładowcą i producentem ołówków. Czwartego lipca 1845 przeprowadził się nad staw Walden położony w lasach okalających Concord. Przez dwa lata prowadził życie proste i surowe, aby jak sam pisał "żyć świadomie, stawiać czoło wyłącznie najbardziej ważkim kwestiom, przekonać się czy potrafi przyswoić sobie to, czego może nauczyć go życie, aby w godzinie śmierci nie odkryć, że nie żył". W 1847 powrócił do życia w cywilizacji, publikując wkroczył na pole polityki i włączył się w nurt walki przeciwko niewolnictwu. Zmarł w maju 1862 w wieku czterdziestu czterech lat. Zainteresowanie przyrodą towarzyszyło mu przez większość życia. Thoreau jako pisarz zadebiutował w roku 1840, a jego twórczość przetłumaczono na kilkanaście języków. Najważniejsze dzieła to "Walden, czyli życie w lesie", "Obywatelskie nieposłuszeństwo" i "Życie bez zasad".