Południowowielkopolska Grupa OTOP od 1994 roku prowadzi projekt „Badania i ochrona bociana białego Ciconia ciconia w powiecie Ostrów Wielkopolski”. Projekt nasz stanowił długi czas jeden z elementów „Programu ochrony bociana białego i jego siedlisk”, koordynowanego przez PTPP „pro Natura”.
W ramach projektu prowadzone jest, na podstawie uprawnień z Zakładu Ornitologii PAN, obrączkowanie piskląt bocianów. Łącznie w latach 1994-2005 zaobrączkowano ich w powiecie ostrowskim 1902. Ponadto w latach 2002-2004 obrączkowaliśmy bociany białe w powiecie jarocińskim.
Dotychczas otrzymano 7 wiadomości powrotnych z Afryki o naszych bocianach: trzy aż z Republiki Południowej Afryki oraz po jednej z Kenii, Libii, Malawi i Zimbabwe.
1. Bocian biały z obrączką GDAŃSK VE 889
Obrączkowany: 25.06.2001 pisklę, Huta (51.34 N, 17.44 E), gm. Odolanów, pow. Ostrów Wielkopolski, woj. wielkopolskie
Stwierdzony: 13.02.2002 Fisk's Farm (33.48 S, 18.49 E), Muldersvlei, Cape Province, Republika Południowej Afryki; odczyt lunetą
9486,5 km S od miejsca obrączkowania
Wiadomość ta wyróżnia się, ponieważ udało się w terenie odczytać obrączkę żywego i zdrowego bociana. Obrączkę młodego ptaka (w 1. zimie życia) odczytał lunetą miejscowy ornitolog Jan Hofmeyr, na terenie farmy pana Fiska. Obserwacja ta jest tym bardziej interesująca, że miejsce odczytu leży w odległości ponad 9400 km w linii prostej od miejsca wyklucia. Ptaka odczytano na południowo-zachodnim skraju Afryki, ok. 400 km na zachód od najbardziej skrajnych, znanych dotychczas miejsc stwierdzeń polskiej populacji tego gatunku (Kania 1985).
2. Bocian biały z obrączką GDAŃSK VH 4752
Obrączkowany: 25.06.2001 pisklę, Garki (51.32 N, 17.38 E), gm. Odolanów, pow. Ostrów Wielkopolski, woj. wielkoposlkie
Stwierdzony: 09.2002 dystrykt Pearston (32.35 S, 25.10 E), Eastern Cape, Cape Province, Republika Południowej Afryki; zderzenie z linią energetyczną
9375,9 km SSE od miejsca obrączkowania
Niestety ptaka znaleziono martwego pod linią energetyczną (D. S. Jolliffe), więc nawet w tak mało cywilizowanych okolicach bociany giną w ten sposób. Nie wiadomo jednak, czy ptak ten spędził tam lato (młode bociany często pozostają na lato w Afryce, nie wracają do Polski), czy stosunkowo wcześnie przybył na zimowisko.
Co ciekawe oba te bociany obrączkowałem tego samego dnia w wielkopolskiej części Parku Krajobrazowego "Dolina Baryczy", w niedalekich wsiach gminy Odolanów: pierwszego jako jedno z 4 piskląt w gnieździe na słupie energetycznym, na posesji pana Stanisława Wasieli we wsi Huta, a drugiego jako jedno z 3 piskląt w gnieździe na wierzbie, przy posesji pana Adama Płokarza w pobliskiej wsi Garki. Ta część projektu w 2001 r. sfinansowana została przez Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego.
3. Bocian biały z obrączką GDAŃSK VH 2504
Obrączkowany: 26.06.1999 pisklę, Odolanów (51.36 N, 17.41 E), pow. Wielkopolski, woj. wielkopolskie.
Po ok. tygodniu gniazdo spadło po deszczu, ocalałe 3 z 4 piskląt przewieziono do punktu rehabilitacji w leśniczówce pana Bronisława Krawca w Możdżanowie.
Odchowany i wypuszczony: 07.1999 Możdżanów (51.31 N, 17.33 E), gm. Sośnie, pow. Ostrów Wielkopolski
Stwierdzony: 04.09.2001 Chisoni (15.25 S, 35.50 E), Lungadzi, jez. Chilwa, Malawi; schwytany w sieć rybacką
7671,5 km SEE od miejsca wypuszczenia
4. Bocian biały z obrączką GDAŃSK VH 7429
Obrączkowany: 06.07.2001 pisklę, Czekanów (51.41 N, 17.53 E), gm. i pow. Ostrów Wielkopolski, woj. wielkopolskie
Stwierdzony: 15.11.2004 plaża Quosaibia (32.20 N, 23.10 E), Al Timimi, Libia; zastrzelony /Fahim el Rafadej
2192 km SE od miejsca obrączkowania
Bocian ten został oznakowany na dobrze widocznym gnieździe przy prawej stronie drogi Ostrów Wielkopolski - Kalisz.
5. Bocian biały z obrączką GDAŃSK VH 8527
Obrączkowany: 07.07.2004 pisklę, Stara Cerekwica (51.55 N, 17.20 E), gm. Jaraczewo, pow. Jarocin, woj. wielkopolskie
Stwierdzony: 23.06.2005 koło Meme (27.47.14’’ S, 29.37.29’’ E), Orange Free State, Republika Południowej Afryki; znaleziony martwy, nie świeży
8936,6 km SSE od miejsca obrączkowania
Bocian ten został oznakowany na gnieździe w ogrodzie probostwa w Cerekwicy.
6. Bocian biały z obrączką GDAŃSK V 9349
Obrączkowany: 06.07.1998 pisklę, Rąbczyn (51.41 N, 17.47 E), gm. Raszków, pow. Ostrów Wielkopolski, woj. wielkopolskie
Stwierdzony: 17.02.2005 nie podano dokładnego miejsca, Zimbabwe; znaleziony martwy, porażony prądem do miesiąca wcześniej
ok. 8300 km SE od miejsca obrączkowania
7. Bocian biały z obrączką GDAŃSK VH 9493
Obrączkowany: 05.07.2005 pisklę, Bogufałów (51.36 N, 17.55 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski, woj. wielkopolskie
Stwierdzony: 14.12.2005 Sweet Waters (00.05 N, 36.49 E), Kenia; znaleziony chory, następnego dnia padł
5991,6 km SE od miejsca obrączkowania
8. Bocian biały z obrączką GDAŃSK VE 370
Obrączkowany: 28.06.95 pisklę, Boników (51.32 N, 17.40 E), gm. Odolanów, pow. Ostrów Wielkopolski
Stwierdzony: ??.08.04 Sherkaila, Um Ruwaba (12.49 N, 31.25 E), Północny Kordofan, Sudan; schwytany /El Nayer Hamid Suliman
4476,3 km od miejsca obrączkowania
Literatura
Dolata P. T. 2003. Badania i ochrona bociana białego (Ciconia ciconia) w wielkopolskiej części Parku Krajobrazowego "Dolina Baryczy" w latach 2000-2002. Biuletyn Parków Krajobrazowych Wielkopolski 9 (11): 165-174.
Kania W. 1985. Wyniki obrączkowania ptaków w Polsce. Wędrówki bocianów białych Ciconia ciconia. Acta orn. 21, 1: 1-41.
Paweł T. Dolata
ul. Wrocławska 60A/7,
63-400 Ostrów Wlkp.
makri25@poczta.onet.pl
