Badania łabędzi niemych w Poznaniu rozpoczęto w 1993 r., początkowo licząc ptaki i odczytując obrączki przybyszów spoza miasta. Pierwszego łabędzia w Poznaniu oznakowano 4 stycznia 1995 r. i od tego czasu oznakowano 353 osobniki, z tego 206 na Jeziorze Kierskim i 49 w Parku Sołackim. Wśród tych 353 było: 7 dorosłych ptaków lęgowych, 34 pisklęta, 27 ptaków z letniego stada pierzowiskowego na Jez. Kierskim, 235 zimujących (uznając za zimowanie okres od 1 grudnia do końca lutego) i 50 innych (z wiosny i jesieni). Z ptaków tych otrzymano około 2500 miejscowych (z Poznania) wiadomości powrotnych oraz 206 wiadomości zamiejscowych o 77 ptakach, w tym o 16 osobnikach z zagranicy (8 z Niemiec, 3 z Czech, 2 z Węgier, po 1 z Danii i Chorwacji oraz o tym samym ptaku z Austrii i Słowacji). Olbrzymią większość obserwacji stanowiły odczyty obrączek lornetką lub lunetą. W tym samym okresie w Poznaniu uzyskano 277 wiadomości o 66 łabędziach zaobrączkowanych poza Poznaniem, głównie w Wielkopolsce, ale i z Danii, Niemiec, Słowacji i Węgier.
Część łabędzi otrzymało, poza metalowymi obrączkami Zakładu Ornitologii PAN w Gdańsku (http://www.stornit.gda.pl), na drugą nogę żółte, plastikowe obrączki z dużymi napisami, ułatwiające identyfikację ptaków z daleka.
Spośród 353 oznakowanych ptaków, 10 (2,8 %) należało do odmiany polskiej immutabilis, czyli genetycznie uwarunkowanej formy barwnej, charakteryzującej się białym upierzeniem piskląt i jasnymi, cielistymi nogami. Ten stosunkowo duży ich udział wynika z preferencyjnego odławiania metodą „na upatrzonego”.
W badaniach łabędzi w Poznaniu uczestniczyli w różnych latach, biorąc udział w obrączkowaniu lub odczytując ptaki: dr Marcin Antczak, Jakub Badaszewski, Waldemar Blaźniak, Władysław Czarnecki, Andres Fodor (Węgry), Eddite Fritze (Dania), Robert Hybsz, Tomasz Iciek, Michał Jankowski, Natalia Kantecka, Sławomir Karpicki, Tomasz Knioła, dr Ziemowit Kosiński, Zbigniew Kwieciński, dr inż. Tadeusz Mizera, Dawid Niedbała, dr hab. Ireneusz Odrzykoski, Samuel Odrzykoski, Piotr Pałczyński, Marta Prange, Artur Przybylczak, Anna i Jakub Sandak, Filip Solarek, śp. Tomasz Statuch, Paweł Sulima, Peter Szinai (Węgry), Paweł Śliwa, prof. dr hab. Piotr Tryjanowski, Przemysław Wylegała i Adam Wysocki. Wszystkim serdecznie za pomoc dziękuję.
Zachęcam do poszukiwania i odczytywania obrączkowanych łabędzi w Poznaniu i w całym kraju oraz przesyłania informacji o odczytach: z całej Polski na adres dr Marii Wieloch: mwieloch@stornit.gda.pl, a z Wielkopolski na mój: makri25@poczta.onet.pl. Jeśli tylko ptak był oznakowany przeze mnie, prześlę znalazcy pełną listę jego wcześniejszych obserwacji. Interesują mnie też wszelkie stwierdzenia łabędzi z Wielkopolski, nawet gdy nie miały obrączek lub nie wiadomo, czy je nosiły. Zainteresowanym prześlę specjalny formularz Excel do zapisywania odczytów łabędzi z Biura Obrączkowania Zakładu Ornitologii PAN, ułatwiający gromadzenie, przeglądanie i przekazywanie własnych informacji.
Najlepsze miejsca do odczytywania łabędzi w Poznaniu stanowią: Jezioro Kierskie (coroczne miejsce lęgów, letniego pierzowiska oraz zimowiska do 100 os.) oraz stawy ZOO na Malcie (miejsce lęgów, drugiego do wielkości w mieście zimowiska dzikich ptaków, czasem letniego pierzowiska). Oznakowane łabędzie można też często spotkać w Parku Sołackim i na Jeziorze Maltańskim, a stałą, oznakowaną parę na stawku przy UAM na Morasku, gdzie wielu ornitologów i studentów zainteresowanych ptakami (jest tu ich największe „zagęszczenie” w Wielkopolsce) je widuje, ale zupełnie wyjątkowo komuś się chce odczytać obrączki i przesłać informację, stąd paradoksalnie o tej parze nie wiemy prawie nic. Jeszcze ciekawsze są odczyty z innych, nie wymienionych tu miejsc w mieście oraz wędrówkach okolic Poznania. W okolicach Poznania dobre miejsce na odczyty to, szczególnie zimą: jezioro Jelonek w Gnieźnie, Warta i jej rozlewiska pod Rogalinkiem oraz rzeki Warta i Wełna w Obornikach.
O wędrówkach łabędzi niemych w Wielkopolsce można poczytać na naszej stronie: o ptakach oznakowanych na Stawach Przygodzickich na: http://www.pwg.otop.org.pl/obro4.php, a na miejskim zimowisku w Kaliszu na: http://www.pwg.otop.org.pl/obro7.php.
