Wyniki obrączkowania dymówek Hirundo rustica w okolicy Przygodzic i Ostrowa Wielkopolskiego - zamiejscowe wiadomości powrotne
Metody badań
W 1999 r. Południowowielkopolska Grupa Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków rozpoczęła intensywne badania nad jaskółką dymówką Hirundo rustica w okolicy Ostrowa Wielkopolskiego (woj. wielkopolskie). W ramach badań biologii lęgowej oznakowano 176 piskląt w gniazdach oraz 27 dorosłych ptaków lęgowych, chwytanych w sieci ornitologiczne przy gniazdach. Ptaki znakowano głównie w Przygodzicach oraz sąsiednich wsiach: Dębnicy, Antoninie i Trzcielinach. Drugi etap badań obejmował chwytanie i obrączkowanie ptaków na przełomie sierpnia i września na zbiorowym noclegowisku w trzcinowisku stawu Trzcielin Wielki w kompleksie stawowym Trzcieliny pod Przygodzicami. Schwytano tu i zaobrączkowano łącznie 1270 jaskółek z dwóch gatunków: 1169 dymówek i 101 brzegówek Riparia riparia, nocujących wspólnie z dymówkami. Ponadto schwytano 5 dymówek noszących już obrączki: jedną z Grecji oraz cztery oznakowane w czerwcu w gniazdach na powierzchni badawczej (patrz niżej). Akcja ta odbywała się za zgodą Gospodarstwa Rybackiego „Przygodzice”.
Kontynuowane w 2000 r. badania odbywały się już w ramach ogólnopolskiego programu „Dymówka”, prowadzonego przez Stację Ornitologiczną IE PAN (obecnie Zakład Ornitologii PAN) w Gdańsku i międzynarodowego programu „EURING Swallow”, koordynowanego przez Europejską Unię Obrączkowania Ptaków EURING. Znakowanie piskląt i ptaków lęgowych objęło też wieś Wysocko Małe, gdzie w akcji pomagali uczniowie miejscowego Zespołu Szkół ze Szkolnego Koła Ochrony Ptaków (od 2001 r. Szkolnego Koła Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, daj proszę link do SK OTOP). Dzięki intensyfikacji działań oznakowano w tym sezonie 277 piskląt i 43 dorosłe dymówki na lęgowiskach. Niestety, bardzo mizerny był wynik uzyskany na noclegowisku: w czasie 9 wieczorów zaobrączkowano tylko 25 dymówek i 2 brzegówki. Wynikało to z wybierania przez ptaki innych dróg dolotu na noclegowisko, omijających rozstawione sieci ornitologiczne.
W 2001 r. uzyskano rekordowy wynik obrączkowania na lęgowiskach: oznakowano aż 353 pisklęta, 1 lotnego młodego i 81 ptaków dorosłych.
Obrączkowanie ptaków lęgowych prowadzono na powierzchni badawczej do 2002 r., a na noclegowisku na stawach Trzcieliny do 2003 roku. Na noclegowisku nie udało się już nigdy oznakować tak wielu jaskółek jak w 1999 r. W 2002 r., pomimo podobnego czasu chwytania, zaobrączkowano tu tylko 93 dymówki i 4 brzegówki. W 2003 r., ostatnim z 5 sezonów chwytania na noclegowisku, zaobrączkowano tu 246 dymówek i 12 brzegówek.
Wyniki
W efekcie opisanych działań uzyskano liczne wiadomości powrotne. Głównie były to kontrole ptaków oznakowanych na lęgowiskach na zbiorowym noclegowisku na stawach Trzcieliny lub odwrotnie - ptaków z tego noclegowiska stwierdzanych później jako lęgowe w okolicznych miejscowościach. Wielokrotnie kontrolowano też ptaki lęgowe przy tych samych gniazdach w kolejnych latach.
Ponadto z ptaków zaobrączkowanych na tym noclegowisku otrzymano dwie zagraniczne wiadomości powrotne: z Węgier i Chorwacji. Dwie inne dymówki stwierdzono na noclegowisku w Krapkowicach w Opolskiem.
Poniżej zestawiono uzyskane w wyniku obrączkowania zamiejscowe (poza miejscowością obrączkowania) wiadomości powrotne o obrączkowanych dymówkach.
Zastosowane skróty: o = dane obrączkowania, v = dane ponownej kontroli, + = znaleziony martwy ptak).
W nawiasach po informacji podano autorów wiadomości powrotnych. Wszystkich pozostałych kontroli dokonał Paweł T. Dolata.
Wiadomości powrotne spoza powierzchni badawczej
Obrączka ATHENS A 127886
obrączkowanyo 07.05.1999 samiec po 1. roku życia, delta rzeki Evros, Evros (40.49 N, 25.59 E), Thraki (Tracja), Grecja
odczytany: 20.08.1999 samiec po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 1349,4 km na N.
Obrączka GDAŃSK KP 83851
obrączkowany 23.08.1999 ptak młodociany w 1. roku życia, na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 14.06.2002 ptak po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony, Gołuchów (51.51 N, 17.55 E), pow. Pleszew, woj. wielkopolskie (P. Kęszycki)
Odległość od miejsca obrączkowania: 30,7 km na N.
Obrączka GDAŃSK KP 83980
obrączkowany 25.08.1999 ptak młodociany w 1. roku życia, na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 07.09.1999 ptak młodociany w 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, punkt obrączkowania „Actio Hungarica” Sumony (45.58 N, 17.56 E), Baranya, Węgry
Odległość od miejsca obrączkowania: 624,1 km na S.
Obrączka GDAŃSK KP 83989
obrączkowany 25.08.1999 ptak młodociany w 1. roku życia, na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 24.09.2000 skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, Donji Miholjac (45.45 N, 18.10 E), Chorwacja
Odległość od miejsca obrączkowania: 648,8 km na S.
Obrączka GDAŃSK KT 04327
obrączkowany 30.08.1999 samica po 1. roku życia, na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 12.05.2000 (+/- 1 dzień) znaleziona martwa, prawdopodobnie zabita przez kota, Biskupice Ołoboczne (51.40 N, 17.57 E), gm. Nowe Skamierzyce, pow. Ostrów Wielkopolski (P. Witczak / R. Kaczmarek)
Odległość od miejsca obrączkowania: 13 km na NE.
Obrączka GDAŃSK KT 07531
obrączkowany 12.05.2001 samica po 1. roku życia, w kolonii lęgowej, Smardów (51.36 N, 17.52 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 29.09.2001 samica po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, Krapkowice (50.29 N, 17.58 E), woj. opolskie (J. Siekiera)
Odległość od miejsca obrączkowania: 125,6 km na S.
Obrączka GDAŃSK KX 19029
obrączkowany 27.06.2002 pisklę w gnieździe, Antonin (51.31 N, 17.51 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 14.09.2005 samica po 1 r. życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, Krapkowice (50.29 N, 17.58 E), woj. opolskie (J. Siekiera)
Odległość od miejsca obrączkowania: 115,2 km na S.
Wiadomości powrotne uzyskane w obrębie własnej powierzchni badawczej (nie uwzględniono licznych ponownych schwytań w tej samej miejscowości)
Obrączka GDAŃSK KP 15204
obrączkowany: 03.06.1999 pisklę w gnieździe, Dębnica-Szkudlarzka (51.33 N, 17.48 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 20.08.1999 ptak młodociany w 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 3 km na N.
Obrączka GDAŃSK KP 15238
obrączkowany: 08.06.1999 pisklę w gnieździe, Dębnica-Szkudlarzka (51.33 N, 17.48 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 20.08.1999 ptak młodociany w 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 3 km na N.
Obrączka GDAŃSK KP 15269
obrączkowany: 09.06.1999 pisklę w gnieździe, leśniczówka Klady (51.34 N, 17.54 E), Chynowa, gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 17.08.1999 ptak młodociany w 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 6 km na NW.
Obrączka GDAŃSK KP 64576
obrączkowany: 15.06.1999 pisklę w gnieździe, leśniczówka Nowy Staw (51.41 N, 17.47 E), Ostrów Wielkopolski
odczytany: 20.08.1999 ptak młodociany w 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 10,5 km na SE.
Obrączka GDAŃSK KP 64675
obrączkowany: 14.08.1999 samiec po 1. roku życia, na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 10.06.2001 samiec po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony przy gnieździe z 4 pisklętami pierwszego lęgu, Wysocko Małe (51.36 N, 17.50 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 31.07.2001 samiec po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony przy gnieździe z 4 pisklętami drugiego lęgu, Wysocko Małe (51.36 N, 17.50 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 3,1 km na NE.
Obrączka GDAŃSK KP 83575
obrączkowany: 18.08.1999 ptak po 1. roku życia, na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 10.06.2001 samiec po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony przy gnieździe z 6 pisklętami pierwszego lęgu, Wysocko Małe (51.36 N, 17.50 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 31.07.2001 samiec po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony przy gnieździe z 5? pisklętami drugiego lęgu, Wysocko Małe (51.36 N, 17.50 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 3,4 km na NE.
Obrączka GDAŃSK KT 04550
obrączkowany: 04.09.1999 ptak młodociany w 1. roku życia, na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 12.05.2001 samiec po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony w kolonii lęgowej w świniarni, Wysocko Małe (51.36 N, 17.50 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 10.06.2001 samiec po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony w kolonii lęgowej w oborze - 100 metrów dalej!, Wysocko Małe (51.36 N, 17.50 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 2,3 i 2,4 km na NE.
Obrączka GDAŃSK KT 07044
obrączkowany: 04.06.2000 pisklę w gnieździe, Przygodzice (51.35 N, 17.50 E), pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 03.09.2001 ptak dorosły po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 700 m na SW.
Obrączka GDAŃSK KT 07132
obrączkowany: 20.06.2000 pisklę w gnieździe, Wysocko Małe (51.36 N, 17.50 E), gm. Przygodzic, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 19.09.2001 ptak dorosły po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 3,4 km na SW.
Obrączka GDAŃSK KT 07649
obrączkowany: 08.06.2001 pisklę w gnieździe, Antonin (51.31 N, 17.51 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 30.08.2001 ptak młodociany w 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 7,5 km na N.
Obrączka GDAŃSK KT 07839
obrączkowany: 22.06.2001 samica po 1. roku życia na gnieździe z 5 jajami, Przygodzice (51.35 N, 17.50 E), pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 13.09.2001 samica po 1. roku życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 300 m na SW.
Obrączka GDAŃSK KX 19136
obrączkowany: 24.07.2002 pisklę w gnieździe, Ludwików-Kocięba (51.32 N, 17.50 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
odczytany: 29.08.2003 samiec po 1 r. życia, skontrolowany i wypuszczony na zbiorowym noclegowisku, stawy Trzcieliny (51.35 N, 17.49 E), gm. Przygodzice, pow. Ostrów Wielkopolski
Odległość od miejsca obrączkowania: 6 km na NNE.
Podziękowania
Zaobrączkowanie paru tysięcy jaskółek byłoby niewykonalne bez pomocy licznych osób, którym niniejszym pragnę serdecznie podziękować. W szczególności byli to koledzy: Marcin Antczak, Dawid Berek, Tomasz Dobras, Tomasz Ekiert, Przemysław Grzegorczyk, Robert Kaczmarek, Maciej Kaźmierczak, Szymon Misiek, Zbigniew Mroziński, Marek Pawlicki, Michał Radziszewski, Marcin Siedlecki, Artur Słowiński, Łukasz Szymczak, Jarosław Ściana, Wacław Urbankiewicz i Piotr Zawadzki. Dziękuję także gospodarzom, którzy zezwolili na obrączkowanie piskląt w swoich zabudowaniach oraz dzierżawcom Gospodarstwa Rybackiego „Przygodzice” za umożliwienie obrączkowania na stawach Trzcieliny.
