O projekcie

        Projekt „Płazy i gady Południowej Wielkopolski”, czyli badanie rozmieszczenia oraz liczebności płazów i gadów Południowej Wielkopolski, jest jednym z elementów Kartoteki Przyrodniczej Południowej Wielkopolski (KPPW) i prowadzony jest według jej założeń, patrz także Dolata (2004).
        Oficjalne rozpoczęcie projektu miało miejsce 20 października 2004 r., w czasie prelekcji prof. dra hab. Leszka Bergera i Pawła T. Dolaty „Propozycja badań płazów i gadów Południowej Wielkopolski” w trakcie 9. „Ostrowskiego Spotkania z Przyrodą”, w Bibliotece Publicznej im. Stefana Rowińskiego w Ostrowie Wielkopolskim. Rok 2005 jest pierwszym sezonem prac terenowych projektu.

        Zapraszamy do współpracy w akcji wszystkich przyrodników regionu (i tych spoza niego przebywających u nas nawet na krótkich „gościnnych występach”). Wszystkie uzyskane od Współpracowników dane gromadzone będą w bazie danych KPPW, a niektóre prezentowane będą na niniejszej stronie. Będą one wykorzystane także w planowanych publikacjach z podaniem nazwisk obserwatorów. Znaczenie dla projektu mają nawet pojedyncze informacje o pospolitych gatunkach. Prosimy więc o przesyłanie danych o wszystkich gatunkach płazów i gadów terenu w formie opisanej w dziale „Kartoteka Przyrodnicza Południowej Wielkopolski”. Bardzo ważne jest, aby dane te przesyłać najlepiej w postaci dostępnych na stronie arkuszy Excel KPPW, mailem na adres kartoteka@rachma.org. Można także skorzystać z gotowego formularza. W razie braku takiej możliwości prosimy o przesyłanie ich listownie na adres: PwG OTOP, ul. Wrocławska 60 A/7, 63-400 Ostrów Wlkp. Informacja telefoniczna: Paweł T. Dolata, tel. (0-62) 736-53-55 po godz. 21.00.

        Będziemy także wdzięczni za przesyłanie na powyższy adres nadbitek lub kserokopii publikacji naukowych, popularnonaukowych, a także prasowych, o występowaniu płazów i gadów na podanym terenie. Publikacje te zostaną włączone do Bibliografii Przyrodniczej Południowej Wielkopolski. Jakiekolwiek publikowanie danych w nich zawartych prowadzone będzie w zgodzie z obowiązującymi z zasadami cytowania źródła ich pochodzenia.

        Opiekun naukowy

        Honorowe stanowisko opiekuna naukowego projektu zgodził się przyjąć jeden z jego inicjatorów - pan prof. dr hab. Leszek Berger. Pan profesor Berger jest światowym autorytetem w dziedzinie badań płazów, szczególnie grupy żab zielonych i twórcą ich nowoczesnej taksonomii. Jest autorem ponad 120 publikacji naukowych, w tym opracowań książkowych (np. Berger 2000). Więcej informacji o Profesorze zawarte jest w czasopiśmie „Przyroda Południowej Wielkopolski” nr 1 (Berger 2004).

       Dokumentacja danych i pomoc w oznaczaniu

        W celu dokumentacji dokonanych stwierdzeń gadów i płazów z terenu badań prosimy o robienie ich dokładnych opisów (ubarwienie, pomiary, cechy diagnostyczne wg podanych kluczy) i w miarę możliwości zdjęć. W razie problemów z oznaczaniem stwierdzonych osobników (szczególnie żab zielonych) oferujemy pomoc opiekuna naukowego projektu - prosimy o przesłanie miejsca i daty stwierdzenia takiego osobnika oraz dokładnego opisu wraz ze zdjęciem, najlepiej mailowo ze skanem zdjęcia lub listowanie z odbitką, na podane wyżej adresy.

        Literatura

        Dla ułatwienia prowadzenia własnych obserwacji płazów i gadów w ramach projektu i ich niełatwego często oznaczania podajemy polecane podstawowe opracowania, którymi warto się wesprzeć (Juszczyk 1987, Młynarski 1991, Berger 2000, Głowaciński 2001, Głowaciński i Rafiński 2003) oraz ciekawsze artykuły o płazach i gadach Południowej Wielkopolski lub związane z samym projektem.

Berger L. 1957. Rzadkie płazy i gady południowej Wielkopolski i Wzgórz Trzebnickich. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 13, 1: 25-28.
Artykuł o rzadkich gatunkach płazów i gadów z danymi z powiatów kępińskiego, krotoszyńskiego i ostrzeszowskiego.

Berger L. 2000. Płazy i gady Polski. Klucz do oznaczania. PWN, Warszawa-Poznań.
Bardzo dobrze i przystępnie napisana książka zawierająca informacje o rozpoznawaniu (z kluczem do oznaczania, rysunkami i fotografiami), a także występowaniu, biologii i ochronie wszystkich krajowych gatunków gadów i płazów.

Berger L. 2004. Obawy przyrodnika. Przyroda Południowej Wielkopolski 1: 4-5.
Artykuł zawiera informacje o ginięciu płazów i ich siedlisk w Południowej Wielkopolsce oraz przybliża sylwetkę prof. dr hab. Leszka Bergera - opiekuna naukowego projektu „Płazy i gady Południowej Wielkopolski”.

Dolata P. T. 2004. Potrzeby i możliwości inwentaryzacji przyrodniczej w Południowej Wielkopolsce na przykładzie Ostrowa Wielkopolskiego. Przyroda Południowej Wielkopolski 1: 8-13.
Artykuł o potrzebach, możliwościach i założeniach Kartoteki Przyrodniczej Południowej Wielkopolski, w skład której wchodzi projekt „Płazy i gady Południowej Wielkopolski”.

Głowaciński Z. (red.). 2001. Polska czerwona księga zwierząt. Kręgowce. PWRiL, Warszawa.
Opracowanie zawiera aktualne i historyczne dane o statusie i rozmieszczeniu, a także biologii, zagrożeniach i ochronie najrzadszych krajowych zwierząt kręgowych, w tym 7 gatunków gadów i płazów, z mapami rozmieszczenia w systemie atlasowym, rysunkami i zdjęciami.

Głowaciński Z., Rafiński J. (red.). 2003. Atlas płazów i gadów Polski. Status - Rozmieszczenie - Ochrona. Inspekcja Ochrony Środowiska, Instytut Ochrony Przyrody PAN, Warszawa-Kraków.
Pierwsze w Polsce ogólnokrajowe opracowanie rozmieszczenia wszystkich krajowych gatunków gadów i płazów, wykonane w formie atlasowej w polach ok. 100 km2, wraz z kluczem do rozpoznawania gatunków (z rysunkami i zdjęciami) oraz podstawowymi informacjami o ich ochronie.

Juszczyk W. 1987. Płazy i gady krajowe. Tom I-III. Wyd. II. PWN, Warszawa.
Najbardziej kompletne, obszerne opracowanie naukowe o płazach i gadach Polski

Kosiński Z., Kordy J. 1995. Zwierzęta Krotoszyna i okolic. W: Parysek J. J. (red.). Krotoszyn. Tom I: Przyroda, człowiek, gospodarka. Bogucki Wyd. Nauk., Krotoszyn-Poznań: 111-137.
Rozdział lokalnej monografii powiatu krotoszyńskiego z rzetelnymi danymi o występujących tu gatunkach płazów i gadów.

Młynarski M. 1991. Płazy i gady Polski. WSiP, Warszawa.
Popularna książka z informacjami o występowaniu, biologii i rozpoznawaniu wszystkich krajowych gatunków gadów i płazów.

        Przykłady sposobu zapisu obserwacji w przypadku nie korzystania z arkusza Excel lub formularza:

05.04.2005 - liczne żaby nieoznaczonych gatunków (szybka kontrola), gody ropuch szarych - 2 samce (po ok. 7 cm długości) złączone w amplexus z bardzo dużą (ok. 12 cm długości) samicą żaby śmieszki. Stawy Parku Rekreacji i Wypoczynku, Odolanów, pow. ostrowski (Paweł T. Dolata).

05.04.2005 - liczne ropuchy szare (głosy, obserwowane do kilku os. na 1 metr brzegu zbiornika). Żwirownia Panienka, pow. jarociński (Jacek Pietrowiak).

25.04.2005 - głosy 3-4 kumaków nizinnych. Żwirownia Panienka, pow. jarociński (Jacek Pietrowiak).

23.03.2005 - ropucha zielona: znaleziona martwa (zasuszona, prawdopodobnie z poprzedniego sezonu). Ul. Odolanowska, Ostrów Wielkopolski, pow. ostrowski (Paweł T. Dolata).

Więcej obserwacji

Przykładowy arkusz Excel

Życzymy udanych obserwacji i zapraszamy do współpracy !!!