Bocian biały Ciconia ciconia kojarzy się przede wszystkim z rodzimym krajobrazem, głównie z racji, że populacja bocianów w Polsce jest najliczniejsza na świecie i sięga ok. 40 tys. par. W innych krajach liczebność bociana nie jest nigdzie tak duża jak w Polsce, ale i tam powrót bocianów na gniazda kojarzy się z wiosną, dłuższym dniem i większą ilością słońca.

Podczas Międzynarodowego Spisu Bociana Białego w 2004 roku, grecką populację bocianów oceniono na 2157 par (Th. Kominos, ΟΙΩΝΟΣ, 2008) i tu również ich wiosenne przyloty cieszą się zaiteresowaniem ludzi i są odbierane... bardzo wiosennie. Klimat co prawda trochę cieplejszy niż w Polsce, ale tereny na których gniazdują greckie boćki nie przypominają swą pogodą „typowo turystycznej” i ciepłej Grecji. Najwięcej bocianich gniazd znajduje się w północnej Grecji w rejonie Tracji i Macedonii, część z nich spotyka się także w środkowej Grecji. Mimo wszystko jest tu jednak o kilka stopni cieplej, a zarazem bliżej z Afryki, tak więc (nie licząc kilku – kilkunastu zimujących osobników) bociany z Grecji powracają do gniazd trochę wcześniej niż w Polsce. Pierwsze z nich można nieraz zauważyć już na początku marca, nieraz pod koniec lutego, częściej jednak pojawiają się one tutaj w połowie marca.

Obserwuję greckie bociany, głównie na terenach Tracji (północna Grecja), obserwują je także moi koledzy z Greckiego Stowarzyszenia Ornitologicznego (HOS) i tu chciałabym przedstawić kilka danych z pierwszych bocianich obserwacji na rok 2009:

14 marca 2009 - 1 bocian biały na gnieździe na wsi Loutra Apollonias. Tego samego dnia w tej samej okolicy widziano 2 bociany żerujące na łąkach.

15 marca 2009 - 8 os. krążących nad wsią Vasiloudi. Opisane miejsca znajdują się w rejonie jezior Volvi i Koroneia, niedaleko Salonik (Macedonia). Obserwatorem bocianów była pani Lila Karta, pracownik Lakes Koroneia and Volvi Agency.

14 i 15 marca 2009 - w okolicach Jeziora Kerkini (ok.100 km od Salonik) obserwacje prowadził Christos Vlachos, red. naczelny czasopisma ΟΙΩΝΟΣ, wydawanego przez Greckie Stowarzyszenie Ornitologiczne. W niedzielę udało się Christosowi zaobserwować jedynie 5 bocianów. Określenie "jedynie 5" nie jest tu bez podstawy - rok wcześniej, dokładnie w dniu 14 marca 2008 odnotowano na tych terenach 25 bocianów - w tym 10 par na gniazdach! Z tegorocznych pierwszych pięciu, trzy obserwowano pojedynczo na gniazdach we wsi Livadia i dwa idące za traktorem po świeżo zaoranym polu.

15 marca 2009 – we wsi Maggana, w pobliżu miasta Xanthi (Tracja) po jednym bocianie na gnieździe. Pozostałe ok. 20 gniazd wsi było tego dnia jeszcze puste (obserwacja własna). W parę godzin później dostałam informację telefoniczną, że dokłanie o godzinie 17:40 przyleciał pierwszy bocian do wsi Vafejka (Tracja). Gniazdo, na jakim się pojawił jest tym, które było wymieniane na nowe w ubiegłym roku. Więcej na ten temat i opis całej akcji można przeczytać na forum „Bociany z Przygodzic”: http://bocianyzprzygodzic.pun.pl/viewtopic.php?pid=6117#p6117

Do wsi Vafejka wybrałam się następnego dnia (16 marca 2009), aby zobaczyć (i sfotografować) kolejnego pierwszego boćka. Oprócz tego bociana, niedaleko na gnieździe był drugi bocian, który przyleciał tam tego dnia przed południem. Reszta gniazd (corocznie ok. 10 zajętych gniazd) była na razie pusta.

17 marca 2009 - tego dnia wyjazd obejmował północną część Tracji w kierunku miasta Didimoticho. Dwa bociany na gniazdach w tym rejonie udało mi się zobaczyć na wsi Elinochori, a późnym popołudniem, w drodze powrotnej przez wieś Lavara zobaczyłam, że był tam jeden bocian. Bocian z Lavara zajął to samo gniazdo, na którym pojawił się pierwszy bociek w roku ubiegłym. Różnica przylotu jest w kilku dniach - w ubiegłym roku pierwszy bocian był na gnieździe 14 marca - w tym 17 marca.

18 marca 2009 - obserwację przekazał kolega z Greckiego Stowarzyszenia Ornitologicznego, Aris Christidis, który zauważył na wsi Pontolivado, niedaleko miasta Kavala (północna Grecja) 6 bocianów białych (każdy bocian na osobnym gnieździe). Według informacji na tej wsi jest corocznie zajmowanych ok. 13-14 gniazd.

Powyższe informacje są pierwszymi wiosennymi obserwacjami bocianów białych w Grecji na rok 2009, notowanymi przez Greckie Stowarzyszenie Ornitologiczne - jednakże warto zaznaczyć, że tegoroczne boćki zaczęły wracać do Grecji o parę dni później niż w zeszłym roku.

Praktycznie biorąc i porównując wcześniejsze dane - okres ten (choć o kilka dni później) jest właśnie terminem powrotu greckich bocianów do swoich gniazd. Wczesne, wiosenne powroty bocianów w Grecji staną się w najbliższych dniach już ich "normalnym" powrotem i niebawem okoliczne gniazda zapełnią się bocianymi. Pozostaje więc czekać teraz na wiadomości i obserwacje pierwszych bocianów z Polski, a bocianom życzyć szczęśliwego powrotu do domu.

Więcej i na bieżąco o bocianich obserwacjach można przeczytać na wspomnianym forum bocianów w temacie „Bociany: obserwacje” http://bocianyzprzygodzic.pun.pl/viewtopic.php?pid=12590#p12590 Temat można uzupełnić własnymi obserwacjami z różnych rejonów Polski.

Na zdjęciach niżej: kilka z pierwszych greckich bocianów
(fot. Eva Stets)

Eva Stets
PwG OTOP, HOS-Hellas