W Europie gniazduje dziś około 5.500 par orłów przednich. W Polsce żyje z tego tylko ok. 30-35 par (Tomiałojc i Stawarczyk 2003). W Czechach w przeszłości gnieździły się dwa gatunki dużych orłów - bielik Haliaeetus albicilla i orzeł przedni, ale oba zostały wytępione przez człowieka. Bieliki się dziś w Czechach znowu z powodzeniem gnieżdzą, co jest wynikiem programu reintrodukcji w latach 1979-1984. Od roku 2006 dostał swoją szansę także orzeł przedni.
        „Záchranná stanice pro volně žijící živočichy“ (Stacja Ratunkowa dla Dzikożyjących Zwierząt) w Bartošovicach na Morawach, wspólnie z dyrekcją obszaru chronionego (odpowiednik polskiego parku krajobrazowego) Beskidy (CHKO Beskydy) i ogrodem zoologicznym w Ostrawie oraz przy współpracy państwowych organów ochrony przyrody Słowacji, rozpoczęła w 2006 r. projekt reintrodukcji orłów przednich do Beskidów Morawskośląskich. Celem projektu jest coroczne wypuszczanie młodych orłów na obszarze Beskidów i w następstwie tego stworzenie tu stabilnej populacji lęgowej. Projekt oparty jest na stwierdzonym naukowo fakcie, że orły są silnie przywiązane do miejsca swojego urodzenia, a nowe pary zajmują terytoria prawie zawsze niedaleko pary rodzicielskiej.
        W ramach projektu zakładane jest wypuszczanie młodych, pochodzących z gniazd ze Słowacji. Szczegółowe badania wykazały, że w słowackich gniazdach jest największa w całej Europie śmiertelność młodszych piskląt, zabijanych przez starszego z rodzeństwa aby wyeliminować konkurencję do pokarmu i zwiększyć własne szanse na przeżycie (zjawisko to określane jest jako „kainizm“). Orły przednie z reguły składają bowiem dwa jaja i wykluwają się z nich dwa pisklęta, ale z gniazda wylatuje zwykle tylko jeden, ten wcześniej wykluty. Słowaccy ornitolodzy będą więc wyjmować drugie (młodsze) pisklaki z gniazd orłów i przekazywać je do stacji w Bartošovicach na Morawach. W stacji młode wychowa hodowana tam stara orlica, doświadczona „zastępcza matka“, bez kontaktu z człowiekiem. W wieku około 50-55 dni, kiedy już młode orły same potrafią zjadać pokarm (młodszym rodzice muszą rozrywać zdobycz na mniejsze, możliwe do przełknięcia kawałki i podawać im je) i mają wystarczającą termoregulację (rodzicie nie muszą ich więc już ogrzewać i chronić), młode będą oznakowane mikroczipami i obrączkami ornitologicznymi oraz dostaną specjalny nadajnik, żeby było można śledzić je metodą telemetrii. Będzie im też pobrana krew do analizy kodu genetycznego DNA. Następnie zostaną przemieszczone do woliery wylotowej w górach, w miejscu późniejszego wypuszczenia. Tam będą trzymane do wieku około 85 dni, kiedy będą już zdolne samodzielnie latać. Przez cały czas będą karmione bez kontaktu z człowiekiem. Po osiągnięciu zdolności do lotu, woliera zostanie otwarta, żeby mogły one wylecieć. Młode będą kolejno jeszcze jakiś czas dokarmiane w kilku miejscach.
        Organizatorzy projektu planują, że będzie on kontynuowany co najmniej 5, lepiej 7-10 lat, a corocznie zostanie wypuszczonych 4-5 młodych orłów. Orzeł przedni jest gotowy do rozrodu w wieku 3-6 lat. Organizatorzy wierzą, że w ciągu 5 lat zagnieżdżą się na obszarze Beskidów 1-2 pary, które dobiorą się z wypuszczanych w projekcie młodych. Możliwe jest też wzmocnienie populacji w Beskidach o ptaki pochodzące z innych krajów, które mogą tu przywędrować, np. ze Słowacji czy z Polski. W 2004 r. polska populacja orła przedniego, żyjąca - poza 1 stanowiskiem na Pomorzu - wyłącznie w Karpatach, zanotowała najwyższy od 10 lat sukces lęgowy - co najmniej 12 lotnych młodych (KOO 2005). Pierwsza czwórka młodych (1 samiec i 3 samice) została wychowana z powodzeniem przez orlicę w stacji i wypuszczona na wolność latem 2006 roku. Wypuszczone młode na razie trzymają się wszystkie razem niedaleko woliery wylotowej. Pomimo, że ciągle są dokarmiane, zaczynają już same polować. Ciekawą niespodzianką jest, że zaczął je „odwiedzać“ dziki dorosły orzeł, który przylatuje chyba ze Słowacji. Miejmy nadzieje, że ciekawy i trudny projekt nie skończy się kulą z gwintówki jakiegoś nieznanego strzelca.
        Dziekuję Pawłowi T. Dolacie za uzupełnienie danych o orłach w Polsce oraz za korektę językową tego tekstu.

        Literatura

Komitet Ochrony Orłów 2005. Ochrona karpackiej populacji orła przedniego (Aquila chrysaetos). Biuletyn Komitetu Ochrony Orłów 14: 18.
http://www.csopnj.applet.cz/ → záchranné programy → orel skalní →
http://www.csopnj.applet.cz/orel_skalni.html (szczególne informacje - też w języku angielskim) Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003. Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP „pro Natura”, Wrocław.