Jestem kierownikiem „Grupy dla badania kawek“, która działa przy ČSO (Czeska Wspólnota Ornitologiczna). Nasza grupa aktualnie liczy ok. 15 osób z różnych miejsc Czech. Jednym z celów naszych działań jest ochrona kawki. Ptaki te gnieżdżą się u nas głównie na budynkach - na gzymsach okapowych albo na strychu i w kominach. Z powodu renowacji dachów kawki tracą miejsca lęgowe. Dlatego jednym z naszych działań ochronnych jest wywieszanie specjalnych skrzynek lęgowych.
        Z budkami mamy już spore doświadczenie - łącznie rozwiesiliśmy ok. 100 sztuk. Wieszamy budki drewniane albo plastikowe robione z kanistrów. Kanistry jako budki z powodzeniem używane są u nas między innymi dla sów dlatego zdecydowano się użyć ich także dla kawek.

Drewniane jeśli chodzi o rozmiary, to wieszamy albo „normalne“ - niektórzy używają takich budek dla siniaka, albo duże (wysokie - fot. niżej).

       Co do rozmiaru, to stwierdziliśmy, że kawki zasadniczo nie są wybredne i gnieżdżą się wszędzie, gdzie się zmieszczą. Ja osobiście preferuję skrzynki wysokie, gdyż niskie często odwiedzane są przez kuny. Choć i w wysokich mieliśmy przypadek zrabowania gniazda przez tego drapieżnika.
        W budynkach jeden z kolegów daje nawet pudla kartonowe do otworów strzelniczych na jednym z zamków. Takie pudło nic nie kosztuje, a w otworze nie pada, więc bez problemów wytrzyma ono do końca lęgu.
        Z punktu widzenia ochrony przed kunami polecam budować budki o rozmiarach 25 x 25 x 80 cm, otwór wlotowy o średnicy 10-12 cm. Taka budka (podobnie jak skrzynki dla innych gatunków) powinna być otwierana.

        Budki wieszamy na drzewach liściastych i iglastych na różnej wysokości. Nie zanotowaliśmy różnic w wykorzystaniu budek zawieszanych na różnych wysokościach. Choć, gdy skrzynka wieszana jest w miejscu, gdzie kawki gnieździły się wcześniej, to staramy się zachować tą samą wysokość, na jakiej było gniazdo.
        Budki najlepiej wywieszać jesienią, bo kawki czasem wykorzystują je zimą, ponadto zajmują miejsca lęgowe bardzo wcześnie (czasami juz w styczniu, prawidłowo w lutym). Ale nawet wtedy, gdy wieszamy wcześnie, trzeba liczyć się z tym, że w pierwszym roku kawki w nich nie będą się gnieździć. Tylko w jedynym przypadku mieliśmy lęg zaraz w pierwszym roku. Najczęściej sukces stwierdzamy w 2. lub 3. roku (zamiast kawek w pierwszych latach w skrzynkach stwierdziliśmy wiewiórki, bogatki, kowalika i osy).

Zobacz też: skrzynki lęgowe dla pustułek oraz skrzynki lęgowe dla ptaków