Młode zwierzęta zawsze wzbudzały nasz zachwyt i troskę, a gdy źle im się działo, to współczucie i chęć niesienia pomocy. Odnosiło się to zwłaszcza do ssaków i ptaków.
Młode ptaki mogą przypadkowo wypaść z gniazda lub zostać celowo przez rodziców wyrzucone. Z punktu widzenia przyrody nie jest to obojętne. Inaczej ma się z dorosłymi ptakami rannymi - tu pomoc jest najczęściej niekontrowersyjna i mile widziana, zwłaszcza w przypadku gatunków drapieżnych i innych rzadkich ptaków.
Bez różnicy na to, czy mamy do czynienia z ptakiem młodym, czy dorosłym, warto najpierw skonsultować się z weterynarzem. Podstawowe nasze kroki powinny wyglądać następująco:
Jeżeli zdecydujemy się na wizytę u weterynarza, dobrze jest najpierw dowiedzieć się czy taka wizyta będzie nasz coś kosztować. Lekarz może udzielić ptakom pierwszej pomocy i postawi diagnozę, jakie są szanse jego powrotu do sprawności, a w konsekwencji życia na wolności.
W przypadku ptaków, które odniosły bardzo poważne obrażenia często nie jest możliwe dłuższe utrzymanie ich przy życiu. Gdy jednak rokowania są dobre, ale nie istnieje możliwość przywrócenia ptaka do całkowitej sprawności, trzeba skontaktować się z ogrodem zoologicznym i poprosić o przyjęcie ptaka. Niestety koszt transporty spocznie na nas.
Jeżeli ptak będzie mógł być przywrócony naturze, możemy otoczyć go opieką lub lepiej przekazać azylowi, czyli ośrodkowi rehabilitacji ptaków. Tu ptaki będą mogły odzyskać zdrowie, otrzymają fachową pomoc (i dobre lokum) a przede wszystkim wolność. Przekazanie ptaka do ogrodu zoologicznego (chyba, że przy takim funkcjonuje azyl) wiąże się często z dożywotnią niewolą.
Dlaczego lepiej nie podejmować samodzielnej opieki? Najczęściej brak nam doświadczenia i wiedzy. Nie wiemy czym karmić ptaki, a dzień lub dwa dni zwłoki w karmieniu może być przyczyną śmierci. Dodatkowo powodujemy oswojenie ptaka, co może być przyczyną różnych konfliktów po wypuszczeniu ptaka na wolność.
Należy mieć na uwadze, że większość ptaków podlega prawnej ochronie i nie możemy bez odpowiedniego zezwolenia przetrzymywać ich w swoim domu. Najlepiej skontaktować się z Konserwatorem Przyrody i powiadomić Go o swoich działaniach.
JAK TRANSPORTUJEMY?
Ptaka możemy przewieźć samodzielnie lub przy dobrej woli pracowników PKP możemy przekazać go Konduktorowi (jeżeli wcześniej z ogrodem zoologicznym ustalimy, że zostanie on odebrany z dworca). Jeżeli wybierzemy drugi wariant koniecznie poinformujmy Konduktora co wiezie.
Ptaka należy umieścić w kartonie z otworami, najlepiej na jakieś miękkiej wyściółce, co zamortyzuje niewygody podróży. Przy dłuższej podróży umieśćmy w kartonie pojemnik z wodą. Ciemny karton (oczywiście z otworami) ograniczy też stresy ptaka.
KIEDY NIE POMAGAĆ?
Duża część ptaków (wróblowe, sowy) zanim uzyskają zdolność lotu opuszczają swoje gniazdo. Przemieszczają się wtedy po gałąziach, nieraz jednak tracą równowagę i zdarzają się upadki - łatwo to zaobserwować w kolonii gawronów. Nie łapmy takich ptaków, ona ciągle karmione są przez rodziców. Często dorosły ptak kręci się w pobliżu, ale nie zawsze go zobaczymy.
Łabędzie, które zimują w naszym kraju lub późno odlatują odpoczywają na lodzie. Nie znaczy to, że ptaki przymarzły (choć zdarza się to czasem). Próbując łapać takiego ptaka niepotrzebnie powodujemy u niego straty cennej o tej porze energii.
PRZYPADEK BOCIANA BIAŁEGO
Gatunek ten jest szczególnie nam bliski. Chyba najczęściej właśnie temu gatunkowi próbujemy nieść pomoc, gdy młode znajdą się poza gniazdem. Przyczyny są tego dwojakie:
1) przypadkowy upadek z gniazda, np. na skutek walk bocianów,
2) celowe wyrzucenie pisklaka przez rodziców.
W pierwszym przypadku nasza pomoc może okazać się skuteczna, w drugim nie przyniesie korzyści. Dlaczego rodzice tak postępują? Przyczyną mogą być pasożyty, które szczególnie dotkliwe atakują w latach suchych - stąd częste skojarzenie, że pisklak jest wyrzucany, gdyż występuje niedobór pokarmu. Czasem w rzeczywistości nie jest dobrze z bazą pokarmową, a ponieważ bociany klują się asynchronicznie, to najlepiej wykarmione są ptaki najstarsze (podobnie w przypadku ptaków jastrzębiowych i sokołów).
Jak odróżnić, kiedy bocian wypada przypadkowo i czy warto mu pomóc, a kiedy należy pogodzić się z jego tragicznym losem? Nie ma tu prostej recepty. Najlepsza jest obserwacja gniazda. Jeżeli widzimy jakieś bocianie zatargi na gnieździe, to jest prawie pewne, że upadek pisklaka był przypadkowy. Zanim go włożymy (najlepiej przy pomocy Strażaków) upewnijmy się, że ptak nie odniósł poważniejszych obrażeń. Jeżeli nie obserwowaliśmy gniazda, a pisklak leży pod nim, to możemy porównać jego formę z pisklakami w gnieździe. Jeżeli wyrzucony ptak jest mniejszy od rodzeństwa w gnieździe bardziej wątły itp., to przyczyna upadku jest raczej naturalna - z woli rodziców. Nasza ingerencja w tym przypadku jest pozbawiona sensu.
W przypadku bocianów, choć aktualnie problem dotyczy także wielu innych gatunków, często zdarza się, że ptaki dorosłe przynoszą do gniazda plastikowy sznurek. Jest on bardzo niebezpieczny dla piskląt, które wiercąc się w gnieździe mogą się w niego wplątać. Skutkiem może być poważna infekcja lub nawet amputacja nogi. Warto obserwować gniazdo i wypatrywać dziwnie zachowujące się pisklaki, które nie potrafią wstać, przemieszczając się na gnieździe utykają lub nie potrafią się przemieszczać. Tu niezbędna jest nasza pomoc. Jeśli nie mamy doświadczenia, to po konsultacji lub przy pomocy przyrodnika należy dostać się do gniazda i oswobodzić ptaka lub nawet zabrać go do lecznicy - jeżeli infekcja jest rozwinięta. Przy okazji warto oczyścić gniazdo.
Zobacz też:
:. Uratowano młodego łabędzia niemego z Korytnicy (gm. Raszków)
Azyle dla ptaków:
Centrum Rehabilitacji Dzikich Ptaków "Ptasi Azyl"
Warszawski Ogród Zoologiczny
Tel. 0 22 619 40 41
RDLP Olsztyn, NADLEŚNICTWO OLSZTYN
Ogrody Zoologiczne:
WROCŁAW
Adres pocztowy ul. Wróblewskiego 1-5
51-618 Wrocław
Telefony (+48-71) 348-30-24
+48-71) 348-30-25
(+48-71) 348-30-26
Faks (+48-71) 348-37-68
Poczta elektroniczna lutra@zoo.wroc.pl
http://www.zoo.wroclaw.pl/
POZNAŃ
Dyrekcja
ul. Browarna 25
61-063 Poznań PL
tel. (+48-61) 876 82 09, 876 82 25
fax: (+48-61) 877 35 33
e-mail: zoo@zoo.poznan.pl
http://www.zoo.poznan.pl/
GDAŃSK-OLIWA
Miejski Ogród Zoologiczny Wybrzeża
ul. Karwieńska 3
80-328 Gdańsk-Oliwa
tel./fax (058) 552 17 51 (Dyrektor)
tel. (058) 552 00 42
e-mail: zoo@zoo.gd.pl
http://www.zoo.gd.pl
KRAKÓW
Fundacja Miejski Park i Ogród Zoologiczny w Krakowie
ul. Kasy Oszczędności Miasta Krakowa 14
30-232 Kraków
tel: (012) 425-35-51, 425-35-52
fax: (012) 425-27-10
adresy e-mail:
Sekretariat
zoo@zoo-krakow.pl
Dział Hodowlany
fennek@zoo-krakow.pl
http://www.zoo-krakow.pl/
ŁÓDŹ
ul.Konstantynowska 8/10
94-303 ŁÓDŹ,
tel.: +48 (0,42) 632 75 79
fax: +48 (0,42) 632 92 90
angra@zoo.lodz.pl
http://www.zoo.lodz.pl/
OPOLE
http://www.zoo.opole.pl/
CHORZÓW
Śląski Ogród Zoologiczny
40-954 Katowice
Skr. poczt. P.O. Box 385
tel. /fax. (+48 32) 250-65-87
e-mail: zoo@zoo-chorzow.pl
http://www.zoo-chorzow.pl/
PŁOCK
ul. Norbertańska 2
09-402 Płock
tel. +48 24 366-05-11
fax +48 24 366-05-13
e-mail: anzooplock@data.pl
TORUŃ
ul. Bydgoska 7
87 - 100 Toruń
tel./fax. (0 prefix 56) 622 42 10
e-mail: ogrodzoobot@konto.pl
http://www.zoo.torun.pl/
