W dobie przemian w naszym rolnictwie dążących do przejścia z rolnictwa ekstensywnego na wielkoobszarowe obserwuje się postępującą degradację walorów przyrodniczych naszych okolic. Ma to bezpośredni związek z likwidacją miedz, zadrzewień śródpolnych i oczek wodnych, które stanowią barierę dla scalanych pól. W związku z przedstawionymi zmianami Andrzej Mirski zaproponował tworzenie tzw. minirezerwatów.
Co to jest minirezerwat?
Minirezerwatem może być dowolny skrawek terenu pozostawiony przyrodzie, w którym zwierzęta znajdują ciszę i miejsce do odpoczynku, założenia gniazda, żerowania. Może to być fragment naszego ogrodu, podwórka, boiska szkolnego, parku, czy lasu.
Dlaczego "minirezerwat"?
Nazwa "minirezerwat" ma sensowne uzasadnienie - nawiązuje do wielkości i celu. "Mini" oznacza, że może to być niewielki obszar terenu, który dobrowolnie decydujemy się pozostawić przyrodzie, "rezerwat" ma nadać rangę temu miejscu i jednocześnie być kojarzone z sensem jego "powołania". Oczywiście teren ten nie ma statusu obszaru chronionego prawnie - jest to obszar, który dobrowolnie zwracamy przyrodzie.
Jakie podjąć działania?
Najprosztszą formą tworzenie minirezerwatu jest oddanie skrawka posiadanej ziemi przyrodzie: fragment naszego pola, ogrodu, działki, sadu, podwórka. Może to być większa kępa krzewów i kilka drzew, albo kawałek sadu, który decydujemy się pozostawić bez żadnych naszych zabiegów i pozwolić mu zdziczeć. Wystarczy nasza wola i ewentualna pomoc, gdy chcemy wpłynąć na podniesienie walorów przyrodniczych - nasadzenie rodzimych gatunków krzewów lub drzew, zawieszenie skrzynki lęgowej itp.
Minirezerwaty mogą być cennym uzupełnieniem edukacyjnych działań szkół, zwłaszcza tych z większymi boiskami lub mieszczących się w parkach. Tu dodatkowo warto zawiesić tablicę informacyjną, można nadać jakąś nazwę i podjąć nad nim opiekę. Tu swoje "powołanie" mogą odnaleźć szkolne grupy przyrodnicze (np. szkolne grupy OTOP), drużyny harcerskie, kółka turystyczne itp.
Możemy podjąć współpracę ze Spółdzielnią Mieszkaniową proponując utworzenie minirezerwatu w ramach zieleni osiedlowej. Tu jednak może powstać problem bezpieczeństwa i wykorzystania takiego "małpiego gaju" przez osoby pijące alkohol itp.
Korzyści
Tworzenie rezerwatów może doskonale wspomagać lokalny system ochrony przyrody i korzystnie wpływać na podniesienie bioróżnorodności regionu. Może stanowić doskonałe schronienie dla zajęcy, jeży,; miejsce żerowania kwiczołów, jemiołuszek, szpaków; być doskonałym miejscem lęgowym pokrzewek, pleszki, sikor, kosów, słowików. Dodatkowymi wartościami są edukacja i walory estetyczne. Większość nas lepiej wypoczywa w sąsiedztwie dzikich terenów niż na wykoszonym trawniku z równo posadzonymi tujami. Uczniowie mają okazję obserwować postępującą sukcesję, ale przede wszystki obserwować same zwierzęta w ich środowisku.
Pamiętajmy jednak, żeby taki obszar pozostał jak najbardziej dziki i spokojny - nie przeczesujmy każdego tygodnia wszystkich krzaków by sprawdzić czy przybyło jakieś gniazdo. Niech to będzie obszar pozbawiony naszej penetracji, a przyrodę oglądajmy "od zewnątrz".
Jeżeli zdecydujesz się założyć minirezerwat u siebie (na terenie Południowej Wielkopolski) prześlij nam jego opis, a zamieścimy go na tej stronie.
Powyższy tekst powstał na podstawie artykułów:
Mirski A. 1999. Mini rezerwat - własny kawałek dzikiej przyrody. Ptaki. Biuletyn Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków 4/1999: 12-13.
Mirski A. 1997. Minirezerwaty Przyrody w każdej miejscowości - szansą dla przetrwania przyrody. Ptaki. Biuletyn Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków 2/1997: 15-16.
Mirski A. 1997. Minirezerwaty Przyrody w każdej miejscowości - szansą dla przetrwania przyrody. Ptaki. Biuletyn Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków 3/1997: 7-8.
Gryz A. 1999. Mini rezerwat na działce. Ptaki. Biuletyn Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków 1/1999: 16.
