Obrączkowanie i odczytywanie obrączek bocianów białych w powiecie jarocińskim (gminy Jaraczewo, Jarocin, Kotlin i Żerków) oraz w gminie Nowe Miasto nad Wartą, razem tworzących ziemię jarocińską, prowadziliśmy w ramach działań Południowowielkopolskiej Grupy OTOP, a Jacek Pietrowiak w latach 2002-2004 częściowo w ramach pracy w Zespole Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego.
Bociany obrączkował Paweł T. Dolata na mocy corocznych zezwoleń Zakładu Ornitologii / Stacji Ornitologicznej Muzeum i Zakładu Zoologii Polskiej Akademii Nauk w Gdańsku na podstawie upoważnienia Ministra Środowiska. Używano obrączek Stacji Ornitologicznej Polskiej Akademii Nauk: w latach 2002-2006 aluminiowych, wysokości 2 cm, zakładanych na skok; a w roku 2008 plastikowych typu ELSA, wysokości 3,3 cm, zakładanych na goleń.

1. Obrączkowanie piskląt bocianów białych Ciconia ciconia na ziemi jarocińskiej (obecny powiat jarociński i gmina Nowe Miasto nad Wartą) w latach 2002-2008.

	'02	'03.	'04	'06	'08	razem
Jaraczewo		6	16		1	23
Jarocin	3	1	13			17
Kotlin	3	1	8			12
Nowe Miasto nad Wartą	2		1			3
Żerków	7	16	45	4	5	77
Razem	15	24	83	4	6	132

Tab. Obrączkowanie piskląt bociana białego na ziemi jarocińskiej w latach 2002-2008.

2. Wiadomość powrotna z Afryki Południowej.

Dotychczas z obrączkowanych na Ziemi Jarocińskiej bocianów białych otrzymano jedną wiadomość powrotną, ale aż z Afryki Południowej.

Bociany biały z obrączką GDAŃSK VH 8527
Obrączkowany: 07.07.2004 pisklę, probostwo Stara Cerekwica (51.55 N, 17.20 E), gm. Jaraczewo, pow. Jarocin, woj. wielkopolskie (P. T. Dolata).
Znaleziony martwy: 23.06.2005 koło Meme (27.47.14’’ S, 29.37.29’’ E), Free State, Republika Południowej Afryki
8936,6 km SSE od miejsca obrączkowania.

Ponadto już znacznie wcześniej przed naszymi badaniami, uzyskano ciekawą wiadomość o bocianie białym oznakowanym w powiecie jarocińskim. Bocian GDAŃSK VC 927 oznakowany jako pisklę w 1989 r. w Niedźwiadach koło Jaraczewa, został stwierdzony jako lęgowa samica w 1994 r. w Chojnie koło Wronek, w odległości 120 km (Bogucki Z., Ptaszyk J. 1995. Kronika Wielkopolski 3 (74): 5-22).

3. Odczyty obrączek ptaków lęgowych

Obrączkowanie bocianów białych przynosi nie tylko ważne informacje o trasach i terminach przelotów tych ptaków, ale też o ich biologii lęgowej. Jest to możliwe, gdyż stosowane dla bocianów białych obrączki ornitologiczne umożliwiają odczyt obrączki ptaka przez bardzo silną (np. o powiększeniu 75 razy) lunetę. Obrączki trzech bocianów udało się odczytać w ostatnich latach przy gniazdach w powiecie jarocińskim (P. T. Dolata).

Samiec bociana białego z obrączką GDAŃSK VE 663
Obrączkowany: 30.06.95 pisklę, Radłów (51.41 N, 17.46 E), Ostrów Wlkp.
Odczytany: 10.07.98 Lewkowiec, Ostrów Wlkp., w stadzie do 17 os.
Odczytany: 16.06.02 Wilcza (51.54 N, 17.36 E), gm. Kotlin, pow. Jarocin; na gnieździe na słupie z 3 pisklętami, przy posesji pana Romana Stasika.
Odczytany: 20.07.03 Wilcza, gm. Kotlin, pow. Jarocin; na tym samym gnieździe na słupie, z 1 pisklęciem.
Bocian ten osiedlił się w odległości ok. 27 km od miejsca, gdzie się wykluł. Dzięki odczytowi numeru na obrączce wiadomo, że ten sam ptak po zimowaniu w Afryce powrócił dokładnie na to samo gniazdo, co w poprzednim sezonie lęgowym! Od 2004 r. ten ptak nie gniazdował w Wilczy.

Samiec bociana białego z obrączką GDAŃSK VB 961
Obrączkowany: 27.06.95 pisklę, Kicin (52.28 N, 17.01 E), Poznań
Odczytany: 31.07.03 Komorze Przybysławskie (52.07 N, 17.39 E), gm. Żerków, pow. Jarocin; na gnieździe na słupie z 2 pisklętami, przy posesji pana Zdzisława Szlachetki.
Odczytany: 05.07.04 Komorze Przybysławskie, gm. Żerków, pow. Jarocin; na tym samym gnieździe na słupie z 2 pisklętami.
58 km SE od miejsca urodzenia
Od 2004 r. ten ptak nie gniazdował w Komorzu Przybysławskim.

Samiec bociana białego z obrączką GDAŃSK V 1399
Obrączkowany: 03.07.96 pisklę, Daniszyn (51.39 N, 17.38 E), Ostrów Wielkopolski, w gnieździe na topoli
Odczytany: 27.06.01 Odolanów (51.34 N, 17.40 E), Ostrów Wielkopolski, na gnieździe na słupie z 3 pisklętami (czwarty wyrzucony martwy 3 tygodnie wcześniej)
Odczytany: 11.06.02 Odolanów, Ostrów Wielkopolski, na gnieździe na słupie w parze, 3 tygodnie wcześniej w walce spadły 3 jaja (przylot 21.3. i 5.4.)
2003-2004 - w parze lęgowej w Odolanowie, oba ptaki bez obrączek!
Odczytany: 17.07.05 Boników (51.32 N, 17.40 E), gm. Odolanów; na gnieździe na obciętym dębie, z 3 pisklętami.
Znaleziony martwy: 19.05.06 Parzewnia, Żerków, Jarocin; lęgowy zginął na linii średniego napięcia.
Czyli gniazdował w odległości 80 km od gniazda zajmowanego rok wcześniej.
Według pracy Kania W. 2006. Movements of Polish White Storks Ciconia ciconia – an analysis of ringing results. W: Tryjanowski P., Sparks T. H., Jerzak L. (red.). The White Stork in Poland: studies in biology, ecology and conservation. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań: 249-294; jest to najdalsze przemieszczenie znane w Polsce między kolejnymi latami lęgów!

Samiec bociana białego z obrączką HIDDENSEE H 951
Obrączkowany: 03.07.99 pisklę, Herzberg (51.53 N, 12.59 E), Elbe-Elster, Brandenburgia, Niemcy
Odczytany: 07.07.04 Gola (51.58 N, 17.16 E), gm. Jaraczewo, pow. Jarocin; na gnieździe na słupie syreny strażackiej z 2 pisklętami.
Odczytany: 29.07.05 Gola, gm. Jaraczewo, pow. Jarocin; na gnieździe na słupie syreny strażackiej z 3 pisklętami.
Odczytany: 03.08.06 Gola, gm. Jaraczewo, pow. Jarocin; na gnieździe na słupie syreny strażackiej z 3 młodymi 293,5 km E od miejsca urodzenia.

4. Wiek ptaków gniazdujących

Odczytanie numerów obrączek pozwala określić dokładnie wiek ptaka, co po wyglądzie jest zupełnie niemożliwe. Na podstawie odczytów obrączek wiemy, że bocian, który gniazdował w Wilczy był w 8. i 9. roku życia, w Komorzu w 9. i 10. roku życia, w Parzewni w 11. roku życia, a w Goli w 6., 7. i 8. roku życia.

Podziękowania

Za pomoc w obrączkowaniu bocianów białych w powiecie jarocińskim dziękujemy Tomaszowi Ekiertowi i Bartoszowi Skrzypczakowi. Za sfinansowanie największej akcji kontroli gniazd bocianów w 2004 roku dziękujemy Gminom: Jaraczewo, Jarocin, Kotlin i Żerków, a za pomoc w jej prowadzeniu i udostępnienie podnośnika koszowego panu Janowi Góralczykowi, prezesowi Ochotniczej Straży Pożarnej w Żerkowie. Za gościnę w czasie badań dziękujemy Państwu Hannie i Rafałowi Skrzypczakom z Góry, Rafałowi Biernacikowi z Cielczy oraz Państwu Stasikom z Wilczy.