Stosunkowo duża ilość informacji o pierwszych tej wiosny obserwacjach bocianów białych w powiecie ostrowskim pozwala na szybkie, wstępne opracowanie i przedstawienie tego ciekawego i interesującego od dawien dawna ludzi (nie tylko obserwatorów ptaków) zjawiska (por. Zabłocka 1959, Ptaszyk 1994). Należy zaznaczyć, że zgodnie z tytułem, są to głównie pierwsze obserwacje bocianów przez naszych obserwatorów (członków i współpracowników Południowowielkopolskiej Grupy OTOP - zarazem współpracowników Kartoteki Przyrodniczej Południowej Wielkopolski, a nie dokładne terminy ich przylotów, o których najlepsze dane mają mieszkańcy posesji, gdzie bociany gniazdują. Nie każdemu gospodarzowi chce się jednak takie obserwacje zapisać i przekazać. Porównanie terminów pierwszych obserwacji bocianów przez obserwatorów terenowych i „gospodarzy bocianów”, dokonanych w latach 2004-2005 w Południowej Wielkopolsce wykazało (Dolata i Rachel „Ptaki” nr 1’2006), że oba te źródła informacji dobrze się uzupełniają: prowadzący aktywne kontrole terenu obserwatorzy z PwG OTOP są nastawieni na takie obserwacje i odwiedzają w czasie jednej kontroli do kilku gniazd, a także miejsca żerowania i odpoczynku bocianów w trakcie przelotów. Z kolei mieszkańcy „bocianich: posesji”, mając „swoje” gniazda pod praktycznie stałą obserwacją (i to wielu par oczu, bo pojaw pierwszego bociana to wydarzenie dla całej rodziny i sąsiadów), dostarczają często dokładnych danych o datach pierwszych pojawów pierwszego i drugiego bociana. Warto zaznaczyć, że określenia: „pierwszy bocian” i „drugi bocian” nie muszą oznaczać zawsze samca i samicy, bo choć samce z reguły przylatują pierwsze, to jak każda reguła, ma ona wyjątki.
       Przedstawione w notatce daty są więc głównie datami pierwszych obserwacji, a nie dokładnymi datami przylotów (takie przypadki zaznaczono), choć prawdopodobnie są bardzo do nich zbliżone, gdyż wiele obserwacji pierwszych bocianów na poszczególnych gniazdach było poprzedzonych wielokrotnymi ich kontrolami przez różnych obserwatorów (często mieszkających w pobliżu, czy przejeżdżających koło nich prawie każdego dnia w drodze do pracy czy szkoły), gdy ptaków nie obserwowano.

        Pierwsze informacje o bocianach otrzymałem w sobotę 24 marca. W Rąbczynie w gm. Raszków bociana na gnieździe widział Janusz Grzesiak z PwG OTOP i według gospodarzy tej posesji, państwa Otwiasków, ptak przyleciał właśnie tego dnia. Druga informacja pochodziła z Będzieszyna w gm. Ostrów Wielkopolski i też była to data przylotu tego ptaka od mieszkającej po sąsiedzku pani Doroty Gorgolewskiej. To gniazdo znajduje się na podstawie, którą na prośbę pani Doroty wykonaliśmy w ubiegłym roku wraz z gospodarzami posesji (panem Marianem Szostakiem wraz z synem) i Leszkiem Szukalskim z PwG OTOP (patrz szczegóły), więc satysfakcja tym większa, że jako jedne z pierwszych zostało zajęte w tym roku!
       W tym samym dniu trzy przelotne, krążące bociany nad Lewkowem w gm. Ostrów Wielkopolski widziała Karolina Zmyślona z PwG OTOP.

        W niedzielę 25 marca Maciej Maśliński na trasie z Ostrowa do Poznania widział po dwa bociany w powiecie pleszewskim (sąsiadującym od północy z powiatem ostrowskim): nad Pleszewem i nad wsią Janków koło Kuczkowa. Latającego bociania widział też w Dębnicy w gm. Przygodzice pan Stanisław Krakowski. Na łąkach koło Górecznika pod Przygodzicami 3 spacerujące boćki widział Karol Ziętek. Drugą grupkę 4 bocianów widział na łąkach przy szkole w Ligocie w gm. Raszków Tomasz Matyjasik (dwie ostatnie informacje zebrał i przekazał Artur Stawicki z PwG OTOP).

        W poniedziałek 26 marca Krzysztof Nitarski z PwG OTOP na 6 sprawdzonych gniazd w gminie Sośnie stwierdził tylko 1 bociana na gnieździe we wsi Dobrzec.

        We wtorek 27 marca na wspomnianym wyżej gnieździe w Rąbczynie Marcin Kleczewski z PwG OTOP widział już parę bocianów. O godz. 14.50 Krzysztof Nitarski zaobserwował pierwszego bociana na gnieździe w Przygodzicach przy Urzędzie Gminy. Tym samym bocian wyprzedził (niestety dla nas i internautów) uruchomienie przekazu internetowego z zamontowanej nad tym gniazdem kamery projektu „Blisko bocianów”, który ruszył 3 kwietnia. Krzysztof widział w tym dniu też bociana na innym gnieździe - na południowym skraju Przygodzic, blisko Baryczy - ponieważ jednak gniazdo przy Urzędzie Gminy było w tym czasie puste, nie wiadomo czy nie był to ten sam ptak co tam, wyszukujący najlepsze gniazdo do lęgu, co zaobserwowaliśmy już na tych gniazdach ubiegłej wiosny.
Pierwszy bocian usiadł też tego dnia na gniazdo w Dębnicy w gm. Przygodzice, drugi dołączył do niego następnego dnia, a zaobserwował je mieszkający w pobliżu Dawid Pikul z PwG OTOP.

        W środę 28 marca Karolina Zmyślona widziała bociana przelatującego nad gliniankami w Ostrowie Wielkopolskim -Zacharzewie w stronę Radłowa, a Krzysztof Nitarski parę na gnieździe w Hucie w gm. Odolanów i 1 os. na gnieździe na południowym krańcu Przygodzic – jednocześnie na gnieździe przy Urzędzie Gminy nie było boćka, więc może faktycznie siadał na nich przemiennie ten sam ptak, albo po prostu w czasie kontroli jeden z nich był na żerowisku.

        W czwartek 29 marca o godz. 17.20 obecność bociana na gnieździe z kamerą w Przygodzicach przy Urzędzie Gminy potwierdził Mariusz Kępiński z PwG OTOP.
Tego dnia pierwszy bocian wylądował też na gnieździe w Strzyżewie-Wydartej w gm. Sieroszewice, o czym poinformowała mieszkająca blisko gniazda Ewa Nieruchalska.
Pierwszy bocian wylądował też tego dnia w Nadstawkach w gm. Odolanów, a informację o tym przekazała nam mająca gniazdo przy swojej posesji pani Agnieszka Fluder.
Na gnieździe w Kwiatkowie w gm. Ostrów Wielkopolski jednego bociana widział Krzysztof Nitarski, pozostałe 5 gniazd, które Krzysztof sprawdził tego dnia (3 w gm. Ostrów Wielkopolski i 2 w gm. Nowe Skalmierzyce) było pustych.
Z kolei Jerzy Bartuzi i Paweł T. Dolata widzieli po jednym bocianie na trzech z 8 kontrolowanych gniazd w gminie Odolanów: w Raczycach, Uciechowie i Hucie-Harychu.

        W piątek 30 marca doszły kolejne obserwacje z samego Odolanowa: od razu dwa boćki obserwowano na gnieździe przy ulicy Krotoszyńskiej (Paweł T. Dolata, Ela Staniewska i Tomasz Żuk) oraz jednego (Tomasz Żuk), a potem tego samego dnia dwa ptaki na gnieździe przy ulicy Ostrowskiej (Ela Staniewska). Ponadto jednego widziała Ela Staniewska w Tarchałach Wielkich pod Odolanowem. Były to najprawdopodobniej daty przylotów tych ptaków, gdyż gniazda te kontrolowali dzień wcześniej niezależnie Tomasz Żuk oraz Jerzy Bartuzi i Paweł T. Dolata, nie stwierdzając bocianów. Tego samego dnia parę bocianów widziano na gnieździe w Dobrzecu w gm. Sośnie (Tomasz Żuk), jednego na gnieździe w Chojniku w gm. Sośnie (Krzysztof Nitarski), a kolejnego na gnieździe we Franklinowie w gm. Ostrów Wielkopolski (Paweł T. Dolata i Tomasz Żuk).
Jeśli wcześniej oba gniazda we wsi Przygodzice zajmował ten sam ptak, to jego dobry okres panowania nad oboma się skończył, bo tego dnia Dawid Pikul obserwował jednocześnie po jednym bocianie na obu tych gniazdach.
Pierwszy bocian wylądował też tego dnia w Trzcielinach w gm. Przygodzice, a informację o tym przekazał gospodarz gospodarstwa, gdzie mieszkają bociany – pan Feliks Kycia.

        W sobotę 31 marca po dwa bociany na gniazdach w Odolanowie przy ul. Ostrowskiej i Krotoszyńskiej oraz po dwa na gniazdach w Raczycach i Hucie obserwował Jerzy Bartuzi.
Tego dnia rano bocian przyleciał na gniazdo w Lewkowie w gm. Ostrów Wielkopolski, a poinformowali o tym mieszkający po sąsiedzku Mateusz i Anita Gołosz.
Drugi bocian pojawił też tego dnia w Nadstawkach w gm. Odolanów, ale nie stworzył pary z przybyłym dwa dni wcześniej i odleciał - informację o tym przekazała nam znów mająca gniazdo przy swojej posesji pani Agnieszka Fluder.

        W niedzielę 1 kwietnia na gnieździe z kamerą w Przygodzicach przy Urzędzie Gminy Mariusz Kępiński zaobserwował już parę bocianów. Jednego boćka żerującego na niedalekim stawie Bagno w Trzcielinach w gm. Przygodzice widzieli niezależnie Mariusz Kępiński i Jerzy Bartuzi. Tego samego dnia na drugim gnieździe w Rąbczynie w gm. Raszków już parę bocianów zanotował Marcin Kleczewski z PwG OTOP.
       Ciekawostką tego dnia była pierwsza zgłoszona w tym roku obserwacja bociana czarnego - jednego ptaka koło Garek w gm. Odolanów widział Jerzy Bartuzi.

        Wracając do bocianów białych, w poniedziałek 2 kwietnia Krzysztof Nitarski zauważył jednego na gnieździe koło szkoły w Garkach w gm. Odolanów, 1 ponownie na gnieździe w Chojniku w gm. Sośnie oraz dwa żerujące koło Sośni. Nadal para bocianów przebywała na gnieździe z kamerą w Przygodzicach, gdzie jak widać zadomowiła się na dobre.

        We wtorek 3 kwietnia Krzysztof Nitarski zauważył jednego bociana na gnieździe w Wysocku Małym w gm. Przygodzice, przy którym (jeszcze pustym) nagraliśmy 28 marca informację o przylotach bocianów dla regionalnej TV „ProArt”.
Tego dnia ruszył też oczekiwany przez wielu miłośników bocianów przekaz z kamery na gniazdo w Przygodzicach (http://www.bociany.ec.pl i http://www.bocianyonline.pl), ale nawet najbardziej leniwych zachęcam też do zwracania uwagi i notowania obserwacji bocianów bardziej tradycyjną metodą – nie trzeba do tego nawet lornetki! Każdy może zrobić sobie sam, albo lepiej - we współpracy z miłośnikami bocianów w swojej okolicy, kalendarz bocianich przylotów do niej.
W środę 4 kwietnia drugi bocian wylądował też tego dnia w Nadstawkach w gm. Odolanów i stworzył parę z ptakiem obecnym tak od 29 marca (informacje od pani Agnieszki Fluder).

        W czwartek 5 kwietnia na mapie bocianich obserwacji tej wiosny w powiecie ostrowskim doszedł nowy punkt - bociana krążącego nad lasem Utrata Leśnictwa Bilczew koło pól wsi Rososzyca w gm. Sieroszewice widział Robert Michałowski z PwG OTOP.
Krzysztof Nitarski sprawdził tego dnia 7 gniazd na północ od Ostrowa Wielkopolskiego (5 w gm. Ostrów Wielkopolski i 2 w gm. Nowe Skalmierzyce) i wszystkie były nadal puste, także w Kwiatkowie, gdzie bociana Krzysztof widział już 29 marca.

        W piątek 6 kwietnia Krzysztof Nitarski kontrolował z kolei część gminy Odolanów, stwierdzając po 1 bocianie na 4 gniazdach (na dwóch w Odolanowie oraz w Raczycach i Uciechowie) oraz jednego żerującego nad Baryczą koło Tarchał Wielkich.

        W sobotę 7 kwietnia ten sam obserwator stwierdził w czasie kontroli w gminie Odolanów po dwa bociany na bociana na gniazdach w Hucie i Odolanowie, a po jednym w Garkach, drugim gnieździe w Odolanowie i Tarchałach Wielkich. Cztery sprawdzone gniazda w gminie Sośnie były puste.
Tego dnia drugi bocian przyłączył się do jednego obecnego już od 30 marca w gnieździe na posesji pana Feliksa Kyci w Trzcielinach w gm. Przygodzice, a informację tę zawdzięczamy jemu właśnie.

        W poniedziałek 9 kwietnia wraz z Jerzym Bartuzim stwierdziliśmy po 1 ptaku na gniazdach w Janisławicach, Bogdaju i Sośniach (wszystko gm. Sośnie) oraz po 1 na dwóch gniazdach w Odolanowie i jednym w Garkach oraz 2 boćki na gnieździe w Raczycach (wszystko gm. Odolanów). Siedem innych gniazd w gm. Odolanów, Przygodzice i Sośnie było w czasie objazdu pustych, w tym przy Urzędzie Gminy w Przygodzicach, ale przejściowo, co potwierdziły osoby oglądające tę parę w Internecie.

        W środę 11 kwietnia już dwa bociany na gnieździe w Tarchałach Wielkich w gm. Odolanów widziała Ela Staniewska.

        W czwartek 12 kwietnia ta sama obserwatorka widziała tez po jednym bocianie na niregularnie zajmowanych w tym roku gniazdach Odolanowie przy ul. Kaliskiej i w Hucie-Harychu pod Odolanowem, a Paweł T. Dolata na gnieździe w Korytnicy w gm. Raszków (przylot mógł jednak nastąpić znacznie wcześniej).

        Dopiero 15 kwietnia drugi bocian dołączył wreszcie do samotnego osobnika, przebywającego od 24 marca w Będzieszynie w gm. Ostrów Wielkopolski. Iinformacje przekazali prawie równocześnie mieszkańcy Będzieszyna: pan Marian Szostak (gospodarz gniazda) i pani Dorota Gorgolewska (jego sąsiadka). Wcześniej sporadycznie pojawił się przy gnieździe drugi osobnik, ale po krótkim czasie, tego samego dnia, odlatywał albo bywał odpędzany przez zajmującego gniazdo ptaka – taką walkę obserwowałem tu jeszcze 16 kwietnia.

        Uzupełnij te dane!

       Jeśli ktoś posiada wcześniejsze obserwacje bocianów z wymienionych gniazd albo obserwacje z innych gniazd w powiecie ostrowskim, proszę o ich przesłanie na mój adres mail: makri25@poczta.onet.pl. Dzięki każdej nowej informacji obraz przylotów bocianów w tym roku stanie się pełniejszy! Nadal wiele gniazd nie jest przez bociany obsadzonych i można zebrać ciekawe informacje o ich zasiedleniu w danym sezonie lub równie ważne, choć nie tak cieszące – o jego niezasiedleniu, więc warto zanotować wszystkie obserwacje pustego gniazda w sezonie.

        Podziękowania

       Serdecznie dziękuję wszystkim wymienionym w tekście osobom, którym chciało się zebrać i przekazać informacje do niniejszego zestawienia, szczególnie Krzysztofowi Nitarskiemu za wielokrotne kontrole i szybkie raportowanie wyników.
Ważne są jednak wszelkie informacje, nawet jedna w sezonie!

        Literatura

Dolata P.T., Rachel M. 2006. Kartoteka Przyrodnicza Południowej Wielkopolski - założenia i pierwsze wyniki. Ptaki 1’06 (51): 18-20.
Ptaszyk J. 1994. Przyloty bociana białego (Ciconia ciconia) na teren Wielkopolski w latach 1983-1992. W:
Ptaszyk J. (red.). Bocian biały (Ciconia ciconia) w Wielkopolsce. Prace Zakładu Biologii i Ekologii Ptaków UAM 3: 149-164.
Zabłocka T. 1959. Terminy przylotów bociana białego, Ciconia ciconia (LINN.) w Polsce w latach 1946-1952. Acta Ornithologica 5, 9: 283-299.