Rok 2004 jest czasem szóstego w świecie spisu gniazd bocianów białych. Jest to wyjątkowo lubiany u nas, "polski ptak". Nie tylko jest mocno wpisany w polski krajobraz i kulturę, ale i wystepuje u nas najliczniej na całym świecie. Według danych V Spisu z lat 1994-1995 w Polsce gniazdowało ok. 42-44 tysiące par bocianów (Jakubiec i Guziak 1998) spośród ok. 160 tys. na całym świecie (głównie jednak w Europie, mniej w Afryce Północnej i w Azji Mniejszej). Czyli - co czwarty bocian na świecie jest Polakiem !
        Tegoroczny spis prowadzi federacja BirdLife International, której partnerem desygnowanym w Polsce jest OTOP. Liczenia w Polsce będzie koordynowało Towarzystwo "pro Natura", mające najszersze doświadczenia w badaniach tego ptaka. W czasie spotkania instytucji zajmujących się bocianem z całego kraju we Wrocławiu, 4 października 2003 r., uzgodniliśmy, że Południowowielkopolska Grupa OTOP wykona liczenia gniazd bociana białego na całym swoim terenie działania - szczegóły niżej.
        Zasadnicza część Spisu będzie miała miejsce w lipcu 2004 r. Polegał będzie on na, prowadzonym zgodnie z ustaloną metodyką (Profus 1994), objeździe wszystkich miejscowości i nawet małych osad na danym terenie, spisaniu liczby i dokładnych adresów gniazd, ich lokalizacji (drzewo, dach budynku, słup), sprawdzenia czy są one w tym sezonie zajęte (lub były i przez jak długo), czy ptaki miały lęg, policzeniu młodych, zapisaniu dat przylotów, liczby wyrzuconych jaj i piskląt, walk między bocianami, opisie ewentualnych zagrożeń dla gniazda (np. planowana rozbiórka budynku lub grożące zawaleniem drzewo) i innych istotnych danych. Część tych informacji będzie można zasięgnąć od osób mieszkających w pobliżu gniazd.
        Na początek najważniejszą sprawą jest zapisanie terminów przylotów bocianów. Można je stwierdzić samemu (jeśli często obserwuje się gniazdo), ale dowiedzieć się od mieszkających w pobliżu gniazda osób (wtedy zapisujemy nazwisko i adres informatora). Należy dokładnie zapisać (data i najlepiej godzina), kiedy usiadł na gniazdo pierwszy bocian, a kiedy drugi. Z reguły jest między nimi kilka dni odstępu, ale czasem (szczególnie w trakcie sezonu) ptaki przylatują razem.

        Zgodnie z ustaleniami z PTPP "pro Natura" nasze liczenia obejmą następujący teren, a prowadzącymi je będą:

powiat Jarocin - Jacek Pietrowiak, Panienka 41, 63-233 Jaraczewo, tel. praca 740-20-11, dom 740-95-44 i Paweł T. Dolata, makri25@poczta.onet.pl;

powiat Kalisz - Tomasz Wilżak, os. Widok 99/26, 62-800 Kalisz, tel. dom 753-05-55;

powiat Kępno - Marcin Rachel, ul. Spółdzielcza 4/15, 63-600 Kępno, bociany@rachma.org;

powiat Krotoszyn - Robert Hybsz, ul. Bolewskiego 122, 63-700 Krotoszyn, tel. 725-76-51, kom. 692 50-70-39, hybsz@o2.pl i dr Ziemowit Kosiński, Zakład Biologii i Ekologii Ptaków UAM, ul. Fredry 10, 60-701 Poznań, tel. praca (61) 829-45-38, zkosinsk@amu.edu.pl;

powiat Ostrów Wlkp. - Paweł T. Dolata, ul. Wrocławska 60A/7, 63-400 Ostrów Wlkp., tel. 736-53-55, kom. 604 809-146, makri25@poczta.onet.pl;

powiat Ostrzeszów - Tomasz Ekiert i Paweł T. Dolata, adres jw.;

powiat Pleszew - Przemysław Żurawlew, Kwileń 67 A, 63-313 Chocz, tel. dom 741-57-21; oraz gm. Nowe Miasto n. Wartą - Jacek Pietrowiak, adres jw.

        Powyższe osoby mieszkają w większości w kontrolowanym powiecie, znają dobrze jego teren i mają duże doświadczenia w liczeniu bocianów - siedem z nich uczestniczyło w poprzednim spisie w 1994-95 r. W większości powiatów powadzone są (Jarocin, Kępno, Ostrów Wlkp. (Dolata 2003)) lub niedawno były (Krotoszyn, Kosiński i Kordy 1995, Kosiński 1998) przez nie stałe, całościowe liczenia.

        Prosimy o zwracanie się do koordynatorów powiatowych wszystkich osób i szkół, które chcą uczestniczyć w spisie na podanym wyżej terenie. Zgodnie z doświadczeniami z poprzednich lat (w tym spisu 1994-1995) chcielibyśmy uniknąć podwójnego czy nawet częstszego kontrolowania tych samych gniazd, co zniechęca do współpracy gospodarzy posesji z gniazdami i jest marnowaniem czasu dublujących się obserwatorów. Zainteresowanym oferujemy współpracę i udział w atrakcyjnych akcjach, np. obrączkowania bocianów.

        Nasze działania w ramach VI Spisu Gniazd Bociana Białego zadeklarował dofinansować Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu, za co dziękujemy !

        Literatura

Dolata P. T. 2003. Badania i ochrona bociana białego (Ciconia ciconia) w wielkopolskiej części Parku Krajobrazowego "Dolina Baryczy" w latach 2000-2002. Biuletyn Parków Krajobrazowych Wielkopolski 9 (11): 165-174.
Jakubiec Z., Guziak R. 1998. Bocian biały Ciconia ciconia w Polsce w roku 1995 - rozmieszczenie, liczebność, problemy ochrony. Not. Orn. 39, 4: 195-209.
Profus P. 1994. Uwagi metodyczne o badaniach ilościowych bociana białego Ciconia ciconia. Chrońmy Przyr. Ojcz. 50, 3: 15-33.
Kosiński Z. 1998. Liczebność i sukces lęgowy bociana białego Ciconia ciconia na ziemi krotoszyńskiej w latach 1993-1997. Chrońmy Przyr. Ojcz. 54, 2: 53-64.
Kosiński Z., Kordy J. 1995. Zwierzęta Krotoszyna i okolic. W: Parysek J. J. (red.) Krotoszyn. Tom I: Przyroda, człowiek, gospodarka. Bogucki Wyd. Nauk., Krotoszyn-Poznań: 111-137.
Ptaszyk J. 2000. Ciconia ciconia (L., 1758) - bocian biały. W: Bednorz J., Kupczyk M., Kuźniak S., Winiecki A. Ptaki Wielkopolski. Monografia faunistyczna. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań: 56-58.