FOTORELACJA
19 VIII 2007 - 9 osób wzięło udział w całodniowej wycieczce przyrodniczej po gminie Sieroszewice, w tym do rezerwatu przyrody „Niwa”, zorganizowanej przez Południowielkopolską Grupę OTOP.
Wycieczkę prowadził lider Południowielkopolskiej Grupy OTOP - Paweł T. Dolata, a pomagali w tym inni członkowie Grupy: Jerzy Bartuzi, Barbara Herzog i Robert Michałowski. Ponadto uczestniczyli: Janina Bartuzi, Piotr Bartz, Maria Foterek, Wojtek Kaźmierczak i Agnieszka Myja.
Wystartowaliśmy dwoma samochodami z Ostrowa. Pierwszy przystanek zrobiliśmy w lesie Leśnictwa Bilczew, gdzie Robert Michałowski pokazał nam m.in. ładny las grądowy z licznymi pomnikowymi dębami. Bardzo silna w czasie wyjazdu „sekcja fotograficzna” obfotografowywała po drodze spotkane na sąsiednim polu (znanym pod miejscową nazwą Plewnia) motyle - dostojki latonie i jaszczurkę zwinkę. W Sławinie zatrzymaliśmy się przy pomnikowym głazie przy rodzinnym domu ks. Józefa Kuta, postawionym w 2006 r. ku czci tego kapłana, absolwenta ostrowskiego Gimnazjum Męskiego, zamęczonego w 1942 r. przez hitlerowców w obozie śmierci w Dachu.
Na łąkach nad Prosną pod Raduchowem poszukiwaliśmy notowanego tu często sejmiku bocianiego, ale bez skutku. Pojedyncze bociany białe jednak widzieliśmy: 1 na gnieździe w Wielowsi i 2 w Wielowsi-Górskim Młynie. Nad Prosną koło wsi Kania fotografowaliśmy (połowa grupy bezpośrednio brodząc w rzece!) liczne w tym miejscu ważki, m.in. świtezianki, widzieliśmy polującego sokoła pustułkę, a w samej wsi zgrupowanie motyli, w tym dostojki malinowce, a także piękny, rzeźbiony krzyż autorstwa Pawła Brylińskiego.
Następnie zwiedziliśmy rezerwat przyrody „Niwa”. Obejmuje on część oddziału 165 Leśnictwa Biskupice. Został utworzony zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 28 stycznia 1959 r. na powierzchni 17,08 ha. Obecnie jego powierzchnia, w wyniku dokładniejszych pomiarów w 1970 r., wynosi 16,89 ha. Położony jest bezpośrednio na południe od drogi asfaltowej Strzyżew-Namysłaki. Leży na terasie akumulacyjnej doliny Gniłej Baryczy - przez rezerwat przepływa silnie meandrujący, malowniczy strumień, będący jej dopływem. W okresie tworzenia rezerwatu używano dla tego obszaru zbliżonej nazwy „Nowina”, która dawniej oznaczała uprawę leśną. Być może nazwa ta, obecnie zapomniana, przetrwała wśród miejscowej ludności ponad 100 lat, od okresu wyrębów i odnowień tego fragmentu lasu, które miały miejsce ok. 1850 roku.
Według rozporządzenia rezerwat utworzono „w celu zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych fragmentu lasu o typie boru mieszanego z udziałem świerka, na granicy jego naturalnego zasięgu”. Według ostatnich danych występują tu siedliska lasu mieszanego świeżego oraz w mniejszej części lasu mieszanego wilgotnego. Pod względem fitosocjologicznym (charakteru roślinności) całą powierzchnię rezerwatu zaliczono do zespołu grądu zachodniopolskiego Galio silvatici - Carpinetum, z którego gatunków charakterystycznych występują grab zwyczajny i w runie gwiazdnica wielkokwiatowa. Najwyższe piętro roślinności stanowią głównie sosny pospolite w wieku ok. 155 (150-160) lat, z mniejszym udziałem dębów szypułkowych w tym samym wieku. Odwrotna jest sytuacja w pasie lasu na południe od strumienia - tu panują dęby szypułkowe, a mniejszy jest udział sosen, obu gatunków w wieku ok. 155 lat. Jako domieszka w obu tych drzewostanach występuje świerk pospolity, także w wieku ok. 155 lat. Równy wiek drzew dowodzi, że las ten powstał w wyniku działalności człowieka, ok. roku 1850. W części lasu sosnowego drugie piętro stanowią graby zwyczajne w wieku ok. 105 lat. Łącznie w rezerwacie stwierdzono 15 gatunków roślin drzewiastych, ale inne niż sosna i dąb stanowią tylko domieszki w różnych piętrach roślinności.
Dominacja sosny w rezerwacie jest niezgodna z jego naturalnym siedliskiem, odpowiednim dla lasów grądowych (złożonych głównie z drzew liściastych), co daje szanse ciekawych obserwacji nad ich regeneracją. Naturalną z czasem zmianę charakteru lasu mają wspomagać celowe zabiegi w tym kierunku, które polegały na usuwaniu kilku kęp starych sosen (w części zresztą osłabionych przez ich wyżywicowanie już w okresie tworzenia rezerwatu lub tuż przed tym!) o powierzchni po około 0,2 ha, i wprowadzaniu w tak powstałe „gniazda” odnowień świerka, dębu, buka i modrzewia.
Stwierdzono tu 115 gatunków grzybów, w tym rzadkie sromotniki bezwstydne (Koryza 1986); a w 2006 r. chronione siedzunie sosnowe /szmaciaki gałęziste/ (J. i J. Bartuzi). Cztery dorodne okazy siedzuni sosnowych spotkaliśmy też w czasie naszej wycieczki. Ponadto widzieliśmy wiewiórkę, co miało na pewno związek związek wystepującą w podszycie leszczyną.
Więcej o rezerwacie „Niwa” można przeczytać w niedawno wydanym jego opisie:
Dolata P. T. 2007. „Niwa”, rezerwat przyrody. W: Olejniczak M. Gmina Sieroszewice: przyroda – historia – zabytki. Urząd Gminy w Sieroszewicach i Zakład Wydawniczo-Drukarski „Poligrafia ZWD” w Ostrowie Wielkopolskim: 105-107, patrz http://www.pwg.otop.org.pl/aktu172.php. Wyjazd zrealizowany został w ramach wspólnego programu wielkopolskich grup OTOP (koordynowanego przez Południowowielkopolską Grupę OTOP) „Aktywna edukacja przyrodnicza w Wielkopolsce”, wspieranego przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu.
