Premiera „White Stork in Poland: studies in biology, ecology and conservation”

Premiera „White Stork in Poland: studies in biology, ecology and conservation”

14 III 2007 - około 60 osób w Gminnym Ośrodku Kultury w Przygodzicach oraz ponad 36 tysięcy internautów za pośrednictwem Telewizji Interaktywnej iTTv obejrzało światową (!) premierę pierwszej naukowej, anglojęzycznej monografii bociana białego w Polsce „White Stork in Poland: studies in biology, ecology and conservation”, wydanej przez Bogucki Wydawnictwo Naukowe, z udziałem jej polskich redaktorów: prof. dr. hab. Piotra Tryjanowskiego z UAM w Poznaniu i prof. dr. hab. Leszka Jerzaka z Uniwersytetu Zielonogórskiego, oraz 7 innych współautorów.
Spotkanie premierowe przygotowała Południowowielkopolska Grupa Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków wraz z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Przygodzicach, w którego sali sesyjnej się ono odbyło.

Redaktorzy

Dr hab. Piotr Tryjanowski jest profesorem Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, pracuje w Zakładzie Ekologii Behawioralnej UAM, zajmującym się zachowaniami dzikich zwierząt. Jego tematyka badawcza dotyczy głównie biologii i ekologii ptaków żyjących w krajobrazie rolniczym: dzierzb srokosza i gąsiorka oraz bociana białego. Współpracuje z ośrodkami naukowymi w Norwegii, Wielkiej Brytanii, USA i Izraelu. Jest autorem licznych publikacji naukowych, współredaktorem monografii „Bunting Studies in Europe” (2001), „Ptaki krukowate Polski” (2005) i zaprezentowanej w Przygodzicach. Więcej o nim http://www.behaecol.amu.edu.pl/tryjanowski.htm, lista jego publikacji: http://www.behaecol.amu.edu.pl/PT%20references%201.pdf.
Dr hab. Leszek Jerzak jest profesorem ochrony przyrody Uniwersytetu Zielonogórskiego. Jego badania dotyczą głównie biologii i ekologii sroki oraz bociana białego. Współpracuje z ośrodkami naukowymi w Niemczech, USA, Irlandii i Rosji. Jest autorem licznych publikacji naukowych. Jest też działaczem Ligi Ochrony Przyrody, twórcą jedynego w Polsce Muzeum Bociana Białego w nadodrzańskiej wsi Kłopot koło Słubic.
Dr Tim H. Sparks jest profesorem w Centre for Ecology and Hydrology w Monks Wood w Wielkiej Brytanii, znanym specjalistą od długoterminowych zmian klimatycznych i ich wpływu na rozmieszczenie, liczebność i terminy aktywności roślin i zwierząt, np. ich wpływem na terminy przylotów i gniazdowania bociana, co jest o tyle ciekawe, że od kilkuset lat gatunek ten w Wielkiej Brytanii nie gniazduje. W swoich pracach dr Sparks współpracuje jednak z polskimi badaczami bociana i pomaga analizować materiały przez nich zebrane.

Bohater książki

Bocian biały jest gatunkiem niejako symbolicznym dla Polski i naszego krajobrazu, opisywanym m.in. przez Mickiewicza, Norwida, Reymonta i Kolbergera. Od setek lat cieszy się sympatią i zainteresowaniem ludzi, dotyczą go liczne zwyczaje ludowe.
Gatunek ten jest jednym z najbardziej znanych i charakterystycznych ptaków Europy, a najliczniejsza jego populacja na świecie (ponad 50 tys. par lęgowych w 2004 r., ponad 20% populacji światowej!) żyje w Polsce.

Monografia

Choć jest to też jeden z lepiej zbadanych ptaków Europy, nasza wiedza o nim wciąż jest niepełna. Dlatego tak ważną pozycję w bocianiej literaturze stanowi omawiana monografia, mająca na celu zebranie i podsumowanie wyników oraz wytyczenie kierunków badań nad tym gatunkiem w Polsce. Aby wiedza ta zaistniała w światowej nauce, książka została napisana w całości po angielsku.
Książka na 492 stronach zawiera 39 artykułów 53 autorów. Redaktorzy zwrócili się o opracowanie poszczególnych zagadnień do większości osób zajmujących się bocianem białym w Polsce, dlatego monografia ma bardzo reprezentatywny dla nich charakter.
Różnorodny zestaw artykułów w książce można podzielić orientacyjnie na kilka głównych grup. Najwięcej, bo 12 tekstów zawiera wyniki i analizy wieloletnich badań ilościowych bocianów lęgowych na różnych powierzchniach badawczych, w paru przypadkach z wykorzystaniem dla porównania danych niemieckich z obecnej północnej i zachodniej Polski, najstarszych z 1907 roku. W książce jest też publikacja poświęcona stadom bocianów nielęgowym (głównie w 3. i 4. roku życia), o których niewiele dotychczas wiadomo, mimo że mogą stanowić nawet połowę populacji tego gatunku! Aż 7 artykułów dotyczy różnych zagadnień hematologicznych, np. parametrów krwi piskląt w zależności od pogody. Przeglądowe prace omawiają zachowania bociana, ptaki i inne zwierzęta będące dodatkowymi mieszkańcami gniazd bocianich (z ptaków głównie wróbel, mazurek i szpak), faunę roztoczy gniazd oraz pokarm i zapotrzebowanie energetyczne piskląt. Dwa teksty opisują żerowanie dorosłych, w tym nocne polowanie w świetle latarni oraz łapanie owadów w powietrzu. Najobszerniejszy tekst dr. W. Kani podsumowuje obrączkowanie bociana w Polsce, rozpoczęte w 1931 r. Autorzy wykorzystali też wyjątkową okazję, jaka daje hodowla kontuzjowanych bocianów w polskich ZOO - na takich ptakach przeprowadzono 5 prac, w większości niemożliwych do wykonania na ptakach dzikich; obliczono m.in. wzór na ustalenie płci bociana na podstawie pomiarów dzioba, zbadano wybiórczość pokarmową i skuteczność trawienia oraz zwyrodnienia kości powodowane przez plastikowe sznurki, przynoszone przez rodziców do gniazd z wyściółką. Po jednym artykule poświecono: zawartości metali ciężkich w piórach, internetowemu monitoringowi gniazda w Przygodzicach (www.pwg.otop.org.pl) i możliwościom, jakie niesie ta technika dla edukacji i badań, projektowi edukacyjnemu o bocianie Towarzystwa „pro Natura” oraz ochronie gatunku w regionie Mazowsza. Książkę zamyka artykuł o historii i przyczynach ochrony bociana w Polsce, który lepiej pozwoli zrozumieć wyjątkowy status tego ptaka, który ma on zresztą nie tylko w Polsce.
Książkę bardzo elegancko wydało Bogucki Wydawnictwo Naukowe z Poznania.
Ze względu na różnorodną tematykę, książkę można polecić każdemu, kto zajmuje się ptakami, a dla badaczy i miłośników bociana białego jest to „pozycja obowiązkowa”.

Przygodzice

Do wyjaśnienia pozostaje dziwna z pozoru kwestia, dlaczego światowa premiera naukowej monografii odbyła się w wiejskim ośrodku kultury. Było jednak po temu kilka powodów. Przede wszystkim bocian biały to właśnie typowy gatunek krajobrazu wiejskiego, szczególnie krajobrazu polskiej wsi. Po drugie, Przygodzice stały się w 2006 r. chyba najbardziej znaną bocianią wsią w Polsce, a to za sprawą wyżej wspomnianej kamery internetowej na gniazdo bocianie, widoczne zresztą z okien Gminnego Ośrodka Kultury. Za pomocą tejże kamery, w ciągu 5 miesięcy 2006 r. stronę www z obrazem gniazda w Przygodzicach odwiedziło 770 tys. internautów z 84 krajów świata, zaś co najmniej 1,5 mln oglądało je za pośrednictwem telewizji iTTv na otwartej światowej platformie internetowej Nullsoft oraz kilkanaście tysięcy użytkowników telefonów komórkowych za pośrednictwem mobilnych przeglądarek WAP. Więcej o tym projekcie w dostępnych na naszej stronie plikach pdf - artykułach z czasopisma „Woliera”.
Przygodzice znajdują się na pograniczu Wielkopolski i Śląska, a z tych regionów pochodzi znaczna część artykułów w książce. Można w niej znaleźć cztery artykuły oparte o materiały zebrane właśnie w okolicy Przygodzic, Odolanowa i Ostrowa Wielkopolskiego (o bocianach nielęgowych, pokarmie bocianów, metalach ciężkich w ich piórach i kamerze z Przygodzic). Ich autorami jest głównie dwóch Ostrowian: Marcin Antczak z Zakładu Ekologii Behawioralnej UAM i Paweł T. Dolata z Południowowielkopolskiej Grupy Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków.

Uczestnicy w Przygodzicach…

W spotkaniu udział wzięło obu polskich redaktorów książki (jednocześnie współautorów po kilku artykułów) oraz 7 innych współautorów artykułów: z Poznania, Ostrowa, Zielonej Góry i Wrocławia. Gospodarzy reprezentowali: przewodniczący Rady Gminy Przygodzice i jednocześnie przewodniczący Towarzystwa Miłośników Przygodzic Wacław Kieremkampt, zastępca wójta Gminy Przygodzice Dariusz Morisson oraz dyrektor GOK Kornelia Tysiak, jednocześnie dyrygent Chóru Nauczycielskiego Gminy Przygodzice, który wykonał specjalnie pieśń ludową o bocianie. Nową książkę i jej zawartość zaprezentował prof. Piotr Tryjanowski. Prof. Leszek Jerzak omówił Muzeum Bociana Białego w Kłopocie, zapraszając wszystkich zgromadzonych do odwiedzin tego wyjątkowego miejsca, gdzie gniazduje corocznie około 20 par bocianów i funkcjonuje jedyne chyba tego typu muzeum w Europie. Ostatnie wystąpienie Pawła T. Dolaty nosiło tytuł: „Bocian biały w powiecie ostrowskim i gminie Przygodzice”.

… i wirtualnie Dzięki uprzejmości grupy iTTv, spotkanie mogli oglądać na żywo, za pośrednictwem Telewizji Interaktywnej iTTv, miłośnicy bocianów z całego świata, retransmisję można obejrzeć pod adresem: http://www.ittv.pl/bociany - „Na otwartej światowej platformie Nullsoft przekaz ze spotkania obejrzało 745 internautów, a na otwartej globalnej platformie telewizji internetowej P2P SopCast do środy 21 marca transmisję i retransmisje obejrzało ponad 36 tysięcy osób” - podsumował koordynator grupy iTTv Andrzej Filipowicz. O spotkaniu informowały też różne media, m. in. uczestniczące w nim TVP3 i regionalna TV „Pro-Art.”

The White Stork in Poland:
studies in biology, ecology and conservation,
Piotr Tryjanowski, Tim H. Sparks, L. Jerzak (red.)

TU możesz ją kupić

fot: Mateusz Pyrc